❖ ❖ ❖
TRỌN BỘ 9 TẬP CẨM NANG TOÁT YẾU CHÍNH YẾU

LỘ TRÌNH ĐẾN NIẾT-BÀN

NIBBĀNAGĀMINĪ PAṬIPADĀ (SAṄKHEPA)

TẬP 7: PHẦN DUYÊN HỆ (PAṬṬHĀNA) — HAI MƯƠI BỐN DUYÊN HỆ TRONG THỰC NGHIỆM
Căn cứ Pāḷi Tam Tạng (Pāḷidaw), Chú Giải (Aṭṭhakathā) và Phụ Chú Giải (Ṭīkā)
Nguyên tác:
Đại Trưởng Lão Thiền Sư PA-AUK TAWYA SAYADAW
Thiền Viện Pa-Auk Tawya, Mawlamyine, Bang Mon, Myanmar
⚠️ LƯU Ý VỀ BẢN DỊCH (AI TRANSLATION NOTICE)

Bản dịch Việt ngữ này được thực hiện với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) dựa trên nguyên tác chữ Miến của Đại Trưởng Lão Thiền Sư Pa-Auk Tawya Sayadaw và đối chiếu hệ thống Tam Tạng Pāḷi Chatthasaṅgāyana. Bản dịch chưa qua quy trình hiệu đính / thẩm định chính thức từ các bậc Đại Trưởng Lão hoặc chư vị Tăng-già chuyên môn. Do đó, kính mong quý hành giả và độc giả luôn đối chiếu với nguyên tác chữ Miến, nguyên văn Pāḷi Tam Tạng (Pāḷidaw) và Chú giải (Aṭṭhakathā) khi thực hành thiền tập và nghiên cứu giáo lý.

Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc Ứng Cúng, Đấng Chánh Biến Tri.

Jina-sāsanaṃ ciraṃ tiṭṭhatu!
Nguyện cho Chánh pháp của Đấng Chiến Thắng tồn tại lâu dài nơi thế gian!

KỆ NGÔN PHÁP CÚ (DHAMMAPADA 354)
Sabbadānaṃ dhammadānaṃ jināti,
Sabbarasaṃ dhammaraso jināti.
Sabbaratiṃ dhammarati jināti,
Taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jināti.
📖 Read pāḷi ↗
Pháp thí thắng mọi thí,
Pháp vị thắng mọi vị,
Pháp hỷ thắng mọi hỷ,
Đoạn tận ái dục thắng mọi khổ đau!
Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo, dhamme hontu sagāravā.
Nguyện Chánh pháp trường tồn lâu dài, nguyện muôn loài luôn cung kính nơi Diệu pháp!

NIBBĀNAGĀMINĪ PAṬIPADĀ — TẬP 7

Duyên Hệ Paṭṭhāna (24 Duyên) — Paṭṭhāna

Tác phẩm Nibbānagāminī Paṭipadā (Pháp Hành Đưa Đến Niết-Bàn — Bản Tóm Tắt) được biên soạn dựa trên ba nguồn kinh giáo Pāḷi chuẩn mực:

  1. Chánh tạng Pāḷi (Pāḷidaw)
  2. Chú giải (Aṭṭhakathā)
  3. Phụ chú giải (Ṭīkā)

Thiền sư Pa-Auk Tawya (Pa-Auk Tawya Sayadaw)

Thiền viện Pa-Auk Tawya, Mawlamyine, Myanmar

PHẦN I (TRANG 1 – 24)

TUỆ BẤT SI & HỆ THỐNG 24 DUYÊN HỆ

ASAMMOHA-SAMPAJAÑÑA & CATUVĪSATI PACCAYĀ — MẠNG LƯỚI DUYÊN HỆ ĐẠI THẮNG PHÁP

📖 Trang in nguyên tác: Trang 1 – 24 ☸ Căn bản: Tuệ Bất Si & 24 Duyên Hệ (Paccaya)

[Tr. 1] Trang 1

PHẦN PHƯƠNG THỨC LIÊN HỆ DUYÊN HỆ PAṬṬHĀNA — (BỘ 2 ĐIỀU)

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ĐỂ ĐẠT ĐƯỢC TRÍ VÔ SI TỈNH GIÁC (ASAMMOHASAMPAJAÑÑA-ÑĀṆA)

Evamettha khandhadhātvāyatanapaccaye paccavekkhaṇavasenapi asammohasampajaññaṃ veditabbaṃ. (Ma-ṭī, 1, 268)

Trong phần Trí Vô Si Tỉnh Giác này:

  1. Phương pháp ngũ uẩn (5 uẩn);
  2. Phương pháp thập nhị xứ (12 xứ);
  3. Phương pháp thập bát giới (18 giới);
  4. Phương pháp quán chiếu phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna.

Bằng năng lực của những phương pháp như thế, chư vị Luận sư Đại Chú giải đã chỉ dạy cần phải nỗ lực thực hành để thành tựu trí vô si tỉnh giác. Phù hợp với lời chỉ dẫn này, để đạt được trí vô si tỉnh giác, phần quán chiếu và thấu suốt các pháp nhân duyên theo phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna được biên soạn và trình bày tại đây, dành cho các bậc thiện trí thức có ý nguyện làm bừng sáng và phát huy trí tuệ bằng phương pháp Paṭṭhāna desanā (phương pháp thuyết giảng của Bộ Vị Trí).

[Tr. 2] Trang 2

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Bậc thiện trí thức muốn học tập phần này cần phải học thuộc lòng trước bản văn Pāḷi phần Paccayaniddesa trong Chánh tạng Paṭṭhāna, nghĩa tiếng Miến của đoạn Pāḷi ấy, cùng ý nghĩa cốt lõi và nội dung hàm súc của văn bản Pāḷi đó. Có như vậy, hành giả mới có thể thấu hiểu và lãnh hội một cách sâu sắc hơn nguyên lý nhân quả theo phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna.

Sau khi đã thực hành thuần thục như thế, xin hãy học thuộc lòng thêm "Hai Bộ Duyên Paṭṭhāna" (Paṭṭhāna 2-chet-su) dưới đây. "Hai Bộ Duyên Paṭṭhāna" này cũng được biên soạn và trình bày y theo hệ thống phương pháp truyền thừa từ các bậc thầy, đúng theo tác phẩm Paṭṭhān-ara-kauk Akyin-choke (Tóm lược yếu nghĩa Paṭṭhāna) của bậc ân đức tôn quý, Đại Trưởng lão Masoeyein Sayadaw vĩ đại, bậc Abhidhajamahāraṭṭhaguru trường thọ.

Namo Buddhassa.

HAI BỘ DUYÊN PAṬṬHĀNA (PAṬṬHĀNA 2 CHET-SU)
I. BỐN DUYÊN CÂU SANH LỚN (SAHAJĀTA-MAHĀ 4)

Trong các duyên: Câu sanh (Sahajāta), Y chỉ (Nissaya), Hiện hữu (Atthi), Bất ly (Avigata): * Pháp duyên (Paccaya-dhamma):

  1. 89 tâm, 52 tâm sở, hỗ tương trợ lẫn nhau giữa 4 danh uẩn trong thời bình nhật (pavatti) và khi tái sanh (paṭisandhi);
  2. 4 đại hiển (mahābhūta) hỗ tương trợ lẫn nhau;
  3. 4 danh uẩn tái sanh và ý căn (hadayavatthu) trong cõi ngũ uẩn (pañcavokāra) hỗ tương trợ lẫn nhau;

[Tr. 3] Trang 3

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Bộ 2 điều)

  1. Khi sinh khởi trong cõi ngũ uẩn: 75 tâm (trừ 4 tâm quả vô sắc, 10 thức đôi ngũ viễn thức, và tâm tử của bậc A-la-hán), 52 tâm sở, 4 danh uẩn bình nhật và tái sanh trợ cho sắc do tâm sinh (cittaja-rūpa) và sắc nghiệp tái sanh (paṭisandhi-kammaja-rūpa);
  2. 4 đại hiển thuần túy trợ cho sắc y đại sinh (upādā-rūpa).

* Pháp duyên sanh (Paccayuppanna-dhamma):

  1. 89 tâm, 52 tâm sở, 4 danh uẩn bình nhật và tái sanh được hỗ tương nâng đỡ lẫn nhau;
  2. 4 đại hiển được hỗ tương nâng đỡ lẫn nhau;
  3. 4 danh uẩn tái sanh cõi ngũ uẩn và ý căn được hỗ tương nâng đỡ lẫn nhau;
  4. Sắc do tâm sinh và sắc nghiệp tái sanh được nâng đỡ từ danh uẩn;
  5. Sắc y đại sinh thuần túy được nâng đỡ từ 4 đại hiển.
II. BỐN DUYÊN CÂU SANH VỪA (SAHAJĀTA-MAJJHIMA 4)

Trong Aññamañña (Hỗ tương duyên): Pháp duyên: chính là các pháp duyên số (1), (2), (3) của nhóm Câu sanh (Sahajāta); Pháp duyên sanh: chính là các pháp duyên sanh số (1), (2), (3) của nhóm Câu sanh. Trong Vipāka (Dị thục quả duyên): Pháp duyên:*

  1. 36 tâm quả, 38 tâm sở, 4 danh uẩn bình nhật và tái sanh hỗ tương trợ lẫn nhau;
  2. Khi sinh khởi trong cõi ngũ uẩn:

[Tr. 4] Trang 4

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. (tiếp) ... 22 tâm quả (trừ 4 quả vô sắc, 10 thức đôi ngũ viễn thức, và tâm tử của bậc A-la-hán), 38 tâm sở, 4 danh uẩn bình nhật và tái sanh trợ cho sắc do tâm quả sinh và sắc nghiệp tái sanh;
  2. 4 danh uẩn tái sanh cõi ngũ uẩn thuần túy trợ cho ý căn (hadayavatthu).

Pháp duyên sanh của Vipāka:*

  1. 36 tâm quả, 38 tâm sở, 4 danh uẩn bình nhật và tái sanh được hỗ tương nâng đỡ lẫn nhau;
  2. Sắc do tâm sinh và sắc nghiệp tái sanh được nâng đỡ từ danh uẩn quả;
  3. Ý căn thuần túy được nâng đỡ từ danh uẩn tái sanh cõi ngũ uẩn.

Trong Sampayutta (Tương ưng duyên): Pháp duyên: chính là các pháp duyên số (1) của nhóm Câu sanh; Pháp duyên sanh: chính là các pháp duyên sanh số (1) của nhóm Câu sanh. Trong Vippayutta (Bất tương ưng duyên): Pháp duyên: các pháp duyên số (3), (4) của nhóm Câu sanh; Pháp duyên sanh: chính là các pháp duyên sanh số (3), (4) của nhóm Câu sanh.

III. BẢY DUYÊN CÂU SANH NHỎ (SAHAJĀTA-KHUDDAKA 7)

Trong Hetu (Nhân duyên): Pháp duyên thuần túy là: tham, sân, si, vô tham, vô sân, vô si.

[Tr. 5] Trang 5

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Bộ 2 điều)

Pháp duyên sanh: 71 tâm có nhân (sahetuka-citta), 52 tâm sở (trừ si trong 2 tâm căn si), sắc do tâm có nhân sinh, sắc nghiệp tái sanh có nhân. Trong Adhipati (Câu sanh trưởng duyên): Pháp duyên: một trong 4 pháp trưởng khi đảm nhận phận sự trưởng: Dục (chanda), Cần (vīriya), Tâm (citta), Thẩm (vīmaṃsā). Pháp duyên sanh: 52 tâm đổng lực có trưởng (trừ 2 tâm căn si và tâm tiếu sinh khi nhận duyên trưởng), 51 tâm sở (trừ chính chi pháp trưởng tương ứng và hoài nghi), sắc do tâm có trưởng sinh. Trong Kamma (Câu sanh nghiệp duyên): Pháp duyên thuần túy là: tác ý (cetanā). Pháp duyên sanh: 89 tâm, 51 tâm sở (trừ tác ý), sắc do tâm sinh, sắc nghiệp tái sanh. Trong Āhāra (Câu sanh vật thực duyên): Pháp duyên thuần túy là: xúc, tác ý, thức (phassa, cetanā, viññāṇa). Pháp duyên sanh: 89 tâm, 52 tâm sở, sắc do tâm sinh, sắc nghiệp tái sanh. Trong Indriya (Câu sanh quyền duyên): Pháp duyên thuần túy là: mạng quyền, tâm, thọ, tín, cần, niệm, nhất tâm, tuệ (jīvita, citta, vedanā, saddhā, vīriya, sati, ekaggatā, paññā). Pháp duyên sanh: 89 tâm, 52 tâm sở, sắc do tâm sinh, sắc nghiệp tái sanh. Trong Jhāna (Câu sanh thiền duyên): Pháp duyên thuần túy là: tầm, tứ, hỷ, thọ, nhất tâm (vitakka, vicāra, pīti, vedanā, ekaggatā). Pháp duyên sanh: 79 tâm (trừ 10 thức đôi ngũ viễn thức), 52 tâm sở, sắc do tâm sinh, sắc nghiệp tái sanh.

[Tr. 6] Trang 6

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Trong Magga (Câu sanh đạo duyên): Pháp duyên: tuệ, tầm, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, cần, niệm, nhất tâm, tà kiến (paññā, vitakka, sammāvācā, sammākammanta, sammā-ājīva, vīriya, sati, ekaggatā, diṭṭhi). Pháp duyên sanh:* 71 tâm có nhân, 52 tâm sở, sắc do tâm có nhân sinh, sắc nghiệp tái sanh có nhân.

NHÓM CẢNH DUYÊN (ĀRAMMAṆA) — 8 LOẠI (HOẶC 11 LOẠI)

Trong Ārammaṇa (Cảnh duyên thuần túy): Pháp duyên: 6 cảnh; (hoặc) 89 tâm thuộc hiện tại, quá khứ, vị lai; 52 tâm sở; 28 sắc; Niết-bàn và chế định thuộc pháp phi thời gian (kālavimutta). Pháp duyên sanh: 89 tâm, 52 tâm sở. Trong Ārammaṇādhipati và Ārammaṇūpanissaya (Cảnh trưởng và Cảnh cận y): Pháp duyên: 18 sắc thành đạt (nipphanna-rūpa) khả ái đáng tôn kính thuộc hiện tại, quá khứ, vị lai; 84 tâm (trừ 2 tâm căn sân, 2 tâm căn si, 2 thân thức thọ khổ); 47 tâm sở (trừ sân, tật, lận, hối, hoài nghi); Niết-bàn phi thời gian. Pháp duyên sanh: 8 tâm tham căn có khả năng tôn kính cảnh, 8 tâm đại thiện, 4 tâm đại duy tác tương ưng trí, 8 tâm siêu thế; 45 tâm sở (trừ sân, tật, lận, hối, hoài nghi, 2 vô lượng). Trong các duyên: Vatthārammaṇapurejātanissaya, Vatthārammaṇapurejāta, Vatthārammaṇapurejātavippayutta, Vatthārammaṇapurejātatthi, Vatthārammaṇapurejātāvigata: Pháp duyên: Ý căn (hadayavatthu) sinh đồng thời với tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử vào thời điểm cận tử...

[Tr. 7] Trang 7

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Bộ 2 điều)

(tiếp) ... ý căn. Pháp duyên sanh: Trong cõi ngũ uẩn, khi đón nhận duyên Vatthārammaṇapurejātanissaya: ý môn hướng tâm, 30 đổng lực dục giới (dục giới đổng lực thiếu 1), 11 thập nhất nạp cảnh (tadārammaṇa), 2 thông trí (abhiññā); 44 tâm sở (trừ tật, lận, hối, 3 giới phần, 2 vô lượng). Trong các duyên: Ārammaṇapurejāta, Ārammaṇapurejātatthi, Ārammaṇapurejātāvigata: Pháp duyên: 18 sắc thành đạt hiện tại. Pháp duyên sanh:* Trong cõi ngũ uẩn, khi đang đón nhận duyên Ārammaṇapurejāta: 54 tâm dục giới, 2 thông trí; 50 tâm sở (trừ 2 vô lượng).

NHÓM VÔ GIÁN DUYÊN (ANANTARA) — 7 LOẠI

Trong các duyên: Anantara, Samanantara, Anantarūpanissaya, Natthi, Vigata: Pháp duyên: 89 tâm đi trước (trừ tâm tử của bậc A-la-hán), 52 tâm sở. Pháp duyên sanh: 89 tâm đi sau (cùng với tâm tử của bậc A-la-hán), 52 tâm sở. Trong Āsevana (Trùng dụng duyên): Pháp duyên: 47 tâm đổng lực thế gian đi trước (trừ đổng lực cuối cùng), 52 tâm sở. Pháp duyên sanh: 51 tâm đổng lực sinh ở phía sau (trừ đổng lực đầu tiên và đổng lực quả), 52 tâm sở. Nhóm Anantara — Duyên Nghiệp (Kamma): Pháp duyên thuần túy là: tác ý (cetanā) có trong 4 Thánh Đạo.

[Tr. 8] Trang 8

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Pháp duyên sanh:* 4 Thánh Quả vô gián Đạo (maggānantaraphala), 36 tâm sở.

NHÓM TIỀN SANH CĂN (VATTHU) — 6 LOẠI

Trong các duyên: Vatthupurejātanissaya, Vatthupurejāta, Vatthupurejātavippayutta, Vatthupurejātatthi, Vatthupurejātāvigata: Pháp duyên: 6 căn (vatthu) trong thời bình nhật (pavatti). Pháp duyên sanh: Khi sinh khởi trong cõi ngũ uẩn: 85 tâm (trừ 4 quả vô sắc), 52 tâm sở. Trong Vatthupurejātindriya (Tiền sanh quyền duyên của sắc căn): Pháp duyên: Nhãn căn... thân căn trung thọ (majjhimāyuka) sinh đồng thời với quá khứ hữu phần (atīta-bhavaṅga) đầu tiên. Pháp duyên sanh: 10 thức đôi ngũ viễn thức, 7 tâm sở biến hành.

NHÓM HẬU SANH DUYÊN (PACCHĀJĀTA) — 4 LOẠI

Trong các duyên: Pacchājāta, Pacchājātavippayutta, Pacchājātatthi, Pacchājātāvigata: Pháp duyên: Khi sinh khởi trong cõi ngũ uẩn: 85 tâm sinh ở phía sau kể từ sơ hữu phần (trừ 4 quả vô sắc), 52 tâm sở. Pháp duyên sanh:* Các nhóm sắc thân sinh đồng thời với các tâm đi trước kể từ tâm tái sanh đã đạt đến giai đoạn trú (ṭhītikāla): nhóm sắc đơn (ekakakāya), nhóm sắc đôi (dvikakāya), nhóm sắc ba (tikakāya), nhóm sắc bốn (catukkakāya).

[Tr. 9] Trang 9

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Bộ 2 điều)

NHÓM THỜI GIAN SAI BIỆT NGHIỆP (NĀNĀKKHAṆIKA-KAMMA) — 6 LOẠI

Trong Nānākkhaṇika-kamma thuần túy: Pháp duyên: 21 thiện nghiệp quá khứ, 12 bất thiện nghiệp quá khứ. Pháp duyên sanh: 36 tâm quả, 38 tâm sở, sắc nghiệp tái sanh, sắc nghiệp vô tưởng, sắc nghiệp bình nhật. Trong nhóm Nānākkhaṇika-kamma kết hợp Anantara, Samanantara, Natthi, Vigata: Pháp duyên: Tác ý trong 4 Thánh Đạo. Pháp duyên sanh: 4 danh uẩn Thánh Quả vô gián Đạo, 36 tâm sở. Trong nhóm Nānākkhaṇika-kamma kết hợp Upanissaya (Pakatūpanissaya): Pháp duyên: 21 thiện nghiệp quá khứ, 12 bất thiện nghiệp quá khứ. Pháp duyên sanh:* 36 danh uẩn tâm quả, 38 tâm sở.

NHÓM SẮC VẬT THỰC (RŪPA-ĀHĀRA) — 3 LOẠI

Trong các duyên: Rūpāhāra, Rūpāhāra-atthi, Rūpāhāra-avigata: Pháp duyên: Dưỡng chất (ojā) do 4 nhân sinh. Pháp duyên sanh:* Sắc do 4 nhân sinh cùng nhóm sắc (trừ dưỡng chất cùng nhóm sắc) và khác nhóm sắc.

NHÓM SẮC MẠNG QUYỀN (RŪPA-JĪVITINDRIYA) — 3 LOẠI

Trong các duyên: Rūpa-jīvitindriya, Rūpa-jīvitindriyatthi, Rūpa-jīvitindriyāvigata: Pháp duyên thuần túy là: sắc mạng quyền (rūpa-jīvitindriya).

[Tr. 10] Trang 10

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Pháp duyên sanh:* 9 hoặc 8 sắc nghiệp cùng nhóm sắc (trừ chính sắc mạng quyền).

NHÓM THUẦN CẬN Y DUYÊN (PAKATŪPANISSAYA) — 1 LOẠI

Trong Pakatūpanissaya: Pháp duyên: 89 tâm có năng lực mạnh (balava), 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên. Pháp duyên sanh thuần túy là:* 89 tâm, 52 tâm sở.

(Dứt Hai Bộ Duyên Paṭṭhāna)

TÓM TẮT Ý NGHĨA CỐT LÕI (SÒ-LO-YIN THA-BAW A-KYIN-CHOKE)

Trong nhóm Câu sanh (Sahajāta) gồm: Câu sanh lớn, Câu sanh vừa, Câu sanh nhỏ: Pháp duyên và pháp quả đồng thời sinh khởi cùng nhau. Trong nhóm các pháp cùng đồng thời sinh khởi đó, một pháp này đối với một pháp kia giống như "chòi nương lau, lau nương chòi", là những pháp hỗ tương giúp đỡ lẫn nhau.

Trong nhóm Cảnh duyên (Ārammaṇa): Các pháp duyên là các pháp chân đế tâm, tâm sở, sắc thuộc ba thời gian, cùng các pháp Niết-bàn và chế định phi thời gian. Chúng là các pháp duyên làm cảnh, hiện diện như một đối tượng để nhận biết nhằm trợ duyên. Nhóm danh pháp gồm tâm và tâm sở có khả năng nhận biết các cảnh ấy là các pháp quả hiện tại được duyên sanh. Đó là Cảnh và pháp hữu Cảnh (Ārammaṇa và Ārammaṇika); tức là Cảnh để biết và nhóm danh pháp nhận biết cảnh.

[Tr. 11] Trang 11

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Bộ 2 điều)

Trong nhóm Vô gián duyên (Anantara): Pháp duyên là nhóm danh pháp của sát-na tâm đi trước; pháp quả duyên sanh là nhóm danh pháp của sát-na tâm đi sau; ở khoảng giữa sát-na tâm nhân và sát-na tâm quả, hoàn toàn không có bất kỳ một pháp nào ngăn cách.

Trong nhóm Căn duyên (Vatthu): Pháp duyên là 6 loại sắc căn (vatthu-rūpa) đã đạt đến thời kỳ trú (ṭhītikāla); pháp quả duyên sanh là nhóm danh pháp tương ứng; cả nhân và quả đều thuần túy thuộc hiện tại.

Trong nhóm Hậu sanh duyên (Pacchājāta): Pháp duyên là nhóm danh pháp của các sát-na tâm sinh sau; pháp quả là nhóm sắc pháp sinh đồng thời với các tâm đi trước và đã đạt đến thời kỳ trú (ṭhītikāla).

Trong nhóm Dị thời nghiệp (Nānākkhaṇika-kamma): Pháp duyên nhân và pháp quả duyên sanh khởi lên ở các sát-na không giống nhau. Pháp duyên nhân và pháp quả duyên sanh có thể cách biệt nhau:

  1. Hoặc cách nhau 1 sát-na tâm = sát-na tâm trước và sát-na tâm sau (= Đạo và Quả);
  2. Hoặc cách nhau nhiều sát-na tâm;
  3. Hoặc cách nhau một kiếp sống;
  4. Hoặc cách nhau nhiều kiếp sống;
  5. Hoặc cách nhau nhiều đại kiếp (kappa).

Trong nhóm Sắc vật thực (Rūpa-āhāra): Cả hai mặt pháp duyên nhân và pháp quả đều thuần túy là nhóm sắc pháp. Đó là phần cách thức mà dưỡng chất (ojā) trợ giúp cho các sắc do vật thực sinh;

[Tr. 12] Trang 12

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(tiếp) ... đó là phần mà dưỡng chất đã đạt đến thời kỳ trú (ṭhītikāla) làm duyên tạo ra và nâng đỡ các nhóm sắc thuần bát pháp do vật thực sinh.

Trong nhóm Sắc mạng quyền (Rūpa-jīvitindriya): Sắc mạng quyền trong cùng một nhóm sắc trợ duyên cho các sắc nghiệp trong cùng nhóm sắc đó; có công năng gìn giữ bảo vệ (anupālanasatti). Cả nhân và quả đều thuần túy là sắc pháp; cả nhân và quả đều đồng thời sinh khởi.

Còn Thuần cận y duyên (Pakatūpanissaya): Theo tự tính bản nhiên (pakati), đây là pháp duyên làm chỗ nương tựa có năng lực mãnh liệt. Về phía pháp duyên có các pháp tâm, tâm sở, sắc pháp và một số pháp chế định thích hợp làm duyên tham dự vào; về phía pháp quả chỉ thuần túy có các pháp tâm và tâm sở tham dự vào. Pháp chân đế nhân và pháp chân đế quả có thể gần nhau về sát-na tâm, hoặc cũng có thể cách xa nhau.

ĐIỀU CẦN GHI NHỚ TRƯỚC (KYODIN THIMHAT HTA-YAN)

Trong phần này, trước hết sẽ trình bày tập trung vào ngũ uẩn của một con người tam nhân (tihetuka) kể từ lúc tái sanh (paṭisandhi). Sở dĩ như vậy là vì muốn làm sáng tỏ ngũ uẩn tái sanh ở hiện tại trước tiên. Hãy nhớ lại phương pháp quán duyên khởi nhân quả theo phương pháp thứ năm của Duyên khởi (Paṭiccasamuppāda). Theo như đã trình bày trong các bảng biểu của phần đề mục quán Danh pháp (Nāma-kammaṭṭhāna), ở mỗi sát-na tâm, sẽ trình bày phương thức liên hệ duyên hệ nhân quả bằng phương pháp cấu tạo ngũ uẩn. Tuy nhiên, đối với các danh uẩn thì sẽ được gom nhóm lại để trình bày.

Pháp quả sắc pháp (Rūpa paccayuppanna-dhamma) gồm có:

  1. Sắc do tâm sinh (cittaja-rūpa);

[Tr. 13] Trang 13

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn tái sanh (5 uẩn))

  1. Sắc nghiệp tái sanh (paṭisandhi-kammaja-rūpa);
  2. Sắc ngoại phần (bāhira-rūpa);
  3. Sắc do vật thực sinh (āhāraja-rūpa);
  4. Sắc do thời tiết sinh (utuja-rūpa);
  5. Sắc nghiệp vô tưởng (asaññasatta-kammaja-rūpa);
  6. Sắc nghiệp bình nhật (pavattikammaja-rūpa).

Như vậy sắc quả gồm có 7 loại. Trong số đó, sắc do tâm sinh lại có 4 loại:

  1. Sắc do tâm thiện sinh;
  2. Sắc do tâm bất thiện sinh;
  3. Sắc do tâm quả sinh;
  4. Sắc do tâm duy tác sinh.

Những sắc pháp ấy sẽ hiển lộ rõ ràng ở các sát-na tâm tương ứng.

Sắc nghiệp tái sanh cũng lại có 3 loại là: sắc nghiệp tái sanh vô nhân, sắc nghiệp tái sanh nhị nhân, và sắc nghiệp tái sanh tam nhân. Trước hết xin được trình bày phương thức sinh khởi của sắc nghiệp tái sanh tam nhân dục giới.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA SẮC NGHIỆP TÁI SANH TAM NHÂN DỤC GIỚI

Các pháp quả là sắc nghiệp tái sanh tam nhân dục giới (ngoại trừ sắc ý căn) gồm có:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh (Nāma-sahajāta): 12 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh (Rūpa-sahajāta): 5 duyên;
  3. Nhóm duyên hậu sinh (Pacchājāta): 4 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc mạng quyền (Rūpa-jīvitindriya): 3 duyên;

[Tr. 14] Trang 14

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Nhóm dị thời nghiệp (Nānākkhaṇika-kamma): 1 duyên.

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà các sắc nghiệp tái sanh ấy được sinh khởi và an trú.

Các pháp quả sắc nghiệp tái sanh tam nhân dục giới (ngoại trừ sắc ý căn):

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 4 tâm tái sanh tam nhân dục giới, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Vipāka, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là sắc nghiệp tái sanh tam nhân thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là sắc nghiệp tái sanh tam nhân thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 5 đạo chi (trừ 3 giới phần) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (6 + 6 = 12)

  1. Nhóm pháp duyên 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối trợ xứng hợp bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Atthi, Avigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn sơ hữu phần (hậu sinh) trợ...

[Tr. 15] Trang 15

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn tái sanh (5 uẩn))

  1. (tiếp) ... trợ bằng 4 năng lực duyên: Pacchājāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (4)
  2. Nhóm pháp duyên sắc mạng quyền trong cùng nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpajīvitindriya, Rūpajīvitindriyatthi, Rūpajīvitindriyāvigata; (3)
  3. Nhóm pháp duyên 4 đại thiện nghiệp tam nhân thù thắng dục giới trợ bằng 1 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma; (1)

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ, mà các sắc pháp ấy được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Trong 4 loại tâm tái sanh tam nhân dục giới gồm: (1) Tâm tái sanh thọ hỷ tương ưng trí vô dẫn, (2) Tâm tái sanh thọ hỷ tương ưng trí hữu dẫn, (3) Tâm tái sanh thọ xả tương ưng trí vô dẫn, (4) Tâm tái sanh thọ xả tương ưng trí hữu dẫn, người thiện nam/nữ hành giả trong kiếp sống này chỉ chọn lấy đúng tâm tái sanh đã từng sinh khởi trong dòng tương tục danh sắc của chính mình mà quán chiếu. Nếu là tâm tái sanh thọ hỷ tương ưng trí thì có 34 danh pháp; nếu là tâm tái sanh thọ xả tương ưng trí thì có 33 danh pháp tương ứng. Tương tự như vậy, trong phần Dị thời nghiệp, trong 4 loại thiện nghiệp tam nhân dục giới, hành giả chỉ chọn lấy duy nhất một nghiệp đã tạo ra tâm tái sanh của chính mình để thẩm sát và quán chiếu.]

Trong các pháp duyên đã nêu trên, ngoại trừ pháp duyên Hậu sinh và pháp duyên Dị thời nghiệp, các pháp duyên còn lại đều đồng sinh cùng với các pháp quả duyên sanh. Do đó, chúng cũng được thâu nhiếp vào nhóm Câu sanh danh và nhóm Câu sanh sắc. Mạng quyền và các sắc nghiệp tái sanh này cũng đều là các sắc pháp đồng sinh với nhau, do đó chúng cũng được thâu nhiếp vào nhóm Sắc mạng quyền...

[Tr. 16] Trang 16

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Hành giả hãy dùng trí tuệ nhìn thấy cho rõ thực trạng cách thức mà sắc mạng quyền trong cùng một nhóm sắc trợ duyên cho các sắc nghiệp trong cùng nhóm sắc đó rồi hãy quán chiếu. Đối với người đã dùng trí tuệ nhìn thấy rõ và đã quán chiếu bản chất liên hệ nhân quả theo phương pháp thứ năm của Duyên khởi (Paṭiccasamuppāda), thì điều này không còn quá khó khăn nữa.]

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA SẮC Ý CĂN THUỘC SẮC NGHIỆP TÁI SANH TAM NHÂN DỤC GIỚI

Các pháp quả sắc ý căn (hadayavatthu) thuộc sắc nghiệp tái sanh tam nhân dục giới gồm có:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 4 duyên;
  3. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc mạng quyền: 3 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 1 duyên.

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ, mà sắc ý căn được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả sắc ý căn thuộc sắc nghiệp tái sanh tam nhân dục giới:

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 4 tâm tái sanh tam nhân dục giới, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Vippayutta, Atthi, Avigata; (7)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma;

[Tr. 17] Trang 17

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn tái sanh (5 uẩn))

(d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là sắc ý căn của sắc nghiệp tái sanh tam nhân thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là sắc ý căn của sắc nghiệp tái sanh tam nhân thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 5 đạo chi (trừ 3 giới phần) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Nhóm pháp duyên 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối trợ bằng 4 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Atthi, Avigata (không có Aññamañña); (4)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn sơ hữu phần (sau tái sanh) là pháp hậu sinh trợ bằng 4 năng lực duyên: Pacchājāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (4)
  3. Nhóm pháp duyên sắc mạng quyền trong cùng nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpajīvitindriya, Rūpajīvitindriyatthi, Rūpajīvitindriyāvigata; (3)
  4. Nhóm pháp duyên 4 đại thiện nghiệp tam nhân thù thắng dục giới trợ bằng 1 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma; (1)

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc ý căn được sinh khởi và an trú.

[Tr. 18] Trang 18

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA 4 DANH UẨN TÁI SANH TAM NHÂN DỤC GIỚI

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tái sanh tam nhân dục giới, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 6 duyên;
  3. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  4. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn tái sanh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tái sanh tam nhân dục giới, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si hiện diện trong 4 danh uẩn tái sanh tam nhân dục giới trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya;

[Tr. 19] Trang 19

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn tái sanh (5 uẩn))

(f) Nếu là tái sanh tam nhân thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là tái sanh tam nhân thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 5 đạo chi gồm tuệ, tầm, cần, niệm, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với 4 danh uẩn tái sanh tam nhân dục giới của chính mình trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)
  2. Một trong 3 thứ cảnh: nghiệp (kamma), nghiệp tướng (kammanimitta), hoặc thú tướng (gatinimitta) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)
  3. Một trong 19 loại danh uẩn tâm tử thuộc kiếp quá khứ vừa mới diệt xong làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  4. Nhóm pháp duyên 4 đại thiện nghiệp tam nhân thù thắng dục giới thuộc quá khứ trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn tái sanh được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Tại đây cũng vậy, trong 4 loại tâm tái sanh tam nhân dục giới, đối với một chúng sanh trong một kiếp sống chỉ có duy nhất một loại tâm tái sanh sinh khởi. Tương tự như vậy, trong 4 loại thiện nghiệp tam nhân thù thắng dục giới, thiện nghiệp tạo ra quả tái sanh cho một kiếp sống cũng chỉ có duy nhất một loại. Tuy nhiên, các quả trong thời bình nhật (pavatti) và các nghiệp tạo ra các quả bình nhật ấy thì có thể có nhiều loại khác nhau.]

[Tr. 20] Trang 20

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

SẮC UẨN HỮU PHẦN TỪ NGŨ UẨN HỮU PHẦN (BHAVAṄGAKKHANDHĀ 5)

Nói chung, các sắc pháp có thể sinh khởi đồng thời với sát-na sinh (uppādakkhaṇa) của các sát-na tâm hữu phần gồm có 4 loại: (a) Sắc do tâm sinh (cittaja-rūpa); (b) Sắc nghiệp bình nhật (pavattikammaja-rūpa); (c) Sắc do thời tiết sinh (utuja-rūpa); (d) Sắc do vật thực sinh (āhāraja-rūpa).

Các sắc pháp có thể sinh khởi đồng thời với sát-na trú (ṭhītikkhaṇa) và sát-na diệt (bhaṅgakkhaṇa) của các tâm hữu phần ấy gồm có 3 loại: (a) Sắc nghiệp bình nhật; (b) Sắc do thời tiết sinh; (c) Sắc do vật thực sinh.

[Ghi chú: Ở một số sát-na tâm hữu phần như sơ hữu phần ngay sau tái sanh, sắc do vật thực sinh vẫn chưa thể sinh khởi được. Chỉ kể từ thời điểm vật thực mà người mẹ nuốt vào lan tỏa ngấm vào cơ thể của thai nhi thì sắc do vật thực sinh mới có cơ hội sinh khởi.]

SẮC UẨN HỮU PHẦN (BHAVAṄGA-RŪPAKKHANDHĀ)

Pháp quả sắc do tâm hữu phần sinh (bhavaṅga-cittajarūpa) được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 12 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  3. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

[Tr. 21] Trang 21

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn hữu phần (5 uẩn))

Do 24 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do tâm hữu phần sinh được sinh khởi và an trú.

Pháp quả sắc do tâm hữu phần sinh:

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 4 tâm hữu phần tam nhân dục giới, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Vipāka, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si hiện diện trong danh uẩn hữu phần tam nhân dục giới ấy trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là hữu phần tam nhân thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là hữu phần tam nhân thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 5 đạo chi (trừ 3 giới phần) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (6 + 6 = 12)

  1. Nhóm pháp duyên 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối trợ xứng hợp bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Atthi, Avigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn quả hoặc duy tác thích hợp đóng vai trò là pháp hậu sinh trợ bằng 4 năng lực duyên: Pacchājāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (4)

[Tr. 22] Trang 22

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Nhóm pháp duyên dưỡng chất do 4 nhân sinh trong cùng nhóm sắc (trừ chính dưỡng chất) và khác nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpāhāra, Rūpāhāratti, Rūpāhārāvigata; (3)

Do 24 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do tâm hữu phần sinh được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA SẮC NGHIỆP BÌNH NHẬT ĐỒNG SINH VỚI CÁC SÁT-NA SINH - TRÚ - DIỆT CỦA TÂM HỮU PHẦN

Các sắc nghiệp bình nhật ấy được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  2. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  3. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc mạng quyền: 3 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 1 duyên.

Do 16 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc nghiệp bình nhật được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả sắc nghiệp bình nhật:

  1. Nhóm pháp duyên 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối trợ xứng hợp bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Atthi, Avigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn quả hoặc duy tác hậu sinh trợ bằng 4 năng lực duyên: Pacchājāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (4)

[Tr. 23] Trang 23

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn hữu phần (5 uẩn))

  1. Nhóm pháp duyên dưỡng chất do 4 nhân sinh trong cùng nhóm sắc (trừ chính dưỡng chất) và khác nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpāhāra, Rūpāhāratti, Rūpāhārāvigata; (3)
  2. Nhóm pháp duyên sắc mạng quyền trong cùng nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpajīvitindriya, Rūpajīvitindriyatthi, Rūpajīvitindriyāvigata; (3)
  3. Một trong 20 pháp duyên gồm: 8 đại thiện nghiệp dục giới và 12 bất thiện nghiệp thuộc quá khứ trợ bằng năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma; (1)

Do 16 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc nghiệp bình nhật được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA SẮC THỜI TIẾT VÀ SẮC VẬT THỰC ĐỒNG SINH VỚI CÁC SÁT-NA SINH - TRÚ - DIỆT CỦA TÂM HỮU PHẦN

Các pháp quả sắc thời tiết và sắc vật thực ấy được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  2. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  3. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

Do 12 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do thời tiết sinh và sắc do vật thực sinh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả sắc do thời tiết sinh và sắc do vật thực sinh:

  1. Nhóm pháp duyên 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối trợ xứng hợp bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Atthi, Avigata; (5)

[Tr. 24] Trang 24

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Nhóm pháp duyên danh uẩn quả hoặc duy tác đóng vai trò là pháp hậu sinh trợ bằng 4 năng lực duyên: Pacchājāta, Pacchājātavippayutta, Pacchājātatthi, Pacchājātāvigata; (4)
  2. Nhóm pháp duyên dưỡng chất (ojā) do 4 nhân sinh trong cùng nhóm sắc (trừ chính dưỡng chất) và khác nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpāhāra, Rūpāhāratti, Rūpāhārāvigata; (3)

Do 12 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do thời tiết sinh và sắc do vật thực sinh được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Phía sau tâm hữu phần có thể là nhóm danh pháp quả như tâm hữu phần kế tiếp hoặc tâm tử; cũng có thể là nhóm danh pháp duy tác như ngũ môn hướng tâm hoặc ý môn hướng tâm. Do đó, trong phần duyên Hậu sinh, tác giả nêu các danh pháp quả và duy tác đóng vai trò pháp duyên hậu sinh. Mặt khác, tuy viết chung sắc do thời tiết sinh và sắc do vật thực sinh, nhưng khi quán chiếu thì hãy phân biệt quán chiếu riêng biệt từng loại. Ở đây viết gộp lại vì chủng loại duyên và số lượng duyên là như nhau.]

YATHĀRAHAṂ = TƯƠNG ỨNG XỨNG HỢP

Ý nghĩa của từ yathārahaṃ (tương ứng xứng hợp) khi đề cập đến nhóm duyên Câu sanh sắc:

  1. 3 đại hiển làm pháp quả duyên sanh được trợ bởi 1 đại hiển làm pháp duyên;
  2. 1 đại hiển làm pháp quả duyên sanh được trợ bởi 3 đại hiển làm pháp duyên;
PHẦN II (TRANG 25 – 64)

ỨNG DỤNG VÀO CÕI DỤC & LỘ NGŨ MÔN

KĀMĀVACARA-PAṬṬHĀNA — SOI CHIẾU DUYÊN LỰC TRONG TỪNG SÁT-NA TÂM

📖 Trang in nguyên tác: Trang 25 – 64 ☸ Căn bản: Duyên Hệ Cõi Dục & Lộ Ngũ Môn

[Tr. 25] Trang 25

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn hữu phần (5 uẩn))

  1. 2 đại hiển làm pháp quả duyên sanh được trợ bởi 2 đại hiển làm pháp duyên bằng các năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Atthi, Avigata;
  2. Sắc y đại sinh trong cùng nhóm sắc làm pháp quả duyên sanh được trợ bởi 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối bằng các năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Atthi, Avigata.

Đó là sự trợ duyên bằng các năng lực duyên tương ứng như vậy. Đối với 4 danh uẩn cũng hãy nương theo phương thức ấy mà hiểu:

  1. 3 danh uẩn làm pháp quả duyên sanh được trợ bởi 1 danh uẩn làm pháp duyên;
  2. 1 danh uẩn làm pháp quả duyên sanh được trợ bởi 3 danh uẩn làm pháp duyên;
  3. 2 danh uẩn làm pháp quả duyên sanh được trợ bởi 2 danh uẩn làm pháp duyên bằng các năng lực duyên tương ứng xứng hợp như: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata...
PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA 4 DANH UẨN HỮU PHẦN TAM NHÂN DỤC GIỚI

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm hữu phần tam nhân dục giới, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;

[Tr. 26] Trang 26

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  2. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  3. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn hữu phần tam nhân dục giới được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm hữu phần tam nhân dục giới, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm hữu phần tam nhân dục giới, 33 tâm sở có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ xứng hợp bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si hiện diện trong 4 danh uẩn hữu phần tam nhân dục giới trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là hữu phần tam nhân thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là hữu phần tam nhân thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 5 đạo chi gồm: tuệ, tầm, cần, niệm, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Một trong 3 thứ cảnh: nghiệp, nghiệp tướng, thú tướng làm đối tượng của tâm đổng lực cận tử trong kiếp quá khứ...

[Tr. 27] Trang 27

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn hữu phần (5 uẩn))

  1. (tiếp) ... làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)
  2. (a) Khi sinh khởi liền sau tâm tái sanh: pháp duyên là danh uẩn tái sanh tam nhân dục giới vừa mới diệt xong;

(b) Khi sinh khởi liền sau tâm hữu phần trước: pháp duyên là danh uẩn hữu phần tam nhân dục giới đi trước của chính mình vừa mới diệt xong; (c) Khi sinh khởi liền sau tâm xác định (voṭṭhapana): pháp duyên là danh uẩn xác định vừa mới diệt xong; (d) Khi sinh khởi liền sau tâm đổng lực (javana): pháp duyên là danh uẩn đổng lực cuối cùng vừa mới diệt xong; (e) Khi sinh khởi liền sau tâm thập nhất nạp cảnh (tadārammaṇa): pháp duyên là danh uẩn nạp cảnh thứ hai vừa mới diệt xong. Một trong các danh uẩn thích hợp này làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. (a) Khi sinh khởi liền sau tâm tái sanh: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn tái sanh tam nhân dục giới;

(b) Khi sinh khởi liền sau tâm hữu phần trước: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn hữu phần tam nhân dục giới đã diệt ở trước chính mình; (c) Khi sinh khởi liền sau tâm xác định: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn xác định; (d) Khi sinh khởi liền sau tâm đổng lực: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn đổng lực cuối cùng; (e) Khi sinh khởi liền sau tâm nạp cảnh: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn nạp cảnh thứ hai;

[Tr. 28] Trang 28

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(f) Vào thời điểm cận tử: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử. Một trong các sắc ý căn thích hợp này làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

  1. Một trong 4 loại đại thiện nghiệp tam nhân thù thắng dục giới thuộc quá khứ thích hợp làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn hữu phần tam nhân dục giới được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Trong nhóm Câu sanh danh, nói "tương ứng xứng hợp" (yathārahaṃ) nghĩa là: 1 danh uẩn trợ cho 3 danh uẩn; 3 danh uẩn trợ cho 1 danh uẩn; 2 danh uẩn trợ cho 2 danh uẩn hỗ tương giúp đỡ lẫn nhau. Trong phần này cũng vậy, trong 4 loại tâm hữu phần tam nhân dục giới, hành giả chỉ lấy một loại hữu phần đã sinh, đang sinh, hoặc sẽ sinh trong dòng tương tục danh sắc của chính mình làm cảnh để quán chiếu. Trong các thiện nghiệp tam nhân thù thắng dục giới, cũng chỉ lấy một nghiệp đang cho quả làm cảnh để quán chiếu.]

NGŨ UẨN TÂM TỬ — (TÂM TỬ TAM NHÂN DỤC GIỚI)

Vào thời điểm tử (cuti), các sắc nghiệp, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh không còn khả năng sinh khởi mới nữa. Các sắc nghiệp, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh sinh đồng thời với tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử...

[Tr. 29] Trang 29

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn tâm tử (5 uẩn))

... đã đạt đến giai đoạn diệt (bhaṅgakkhaṇa). Về vấn đề tâm tử có thể làm sinh khởi sắc do tâm sinh hay không, giữa các bậc Thầy có sự bất đồng ý kiến. Tuy nhiên, các tâm ở sát gần tâm tử thì có thể tạo ra sắc do tâm sinh; những sắc do tâm sinh này tại thời điểm tâm tử cũng chỉ vừa mới đạt đến giai đoạn trú (ṭhītikkhaṇa) mà thôi. Các tâm ấy gồm:

  1. Nếu tâm tử rơi vào sau đổng lực: tâm đi trước có thể là đổng lực;
  2. Nếu tâm tử rơi vào sau nạp cảnh: tâm đi trước có thể là nạp cảnh;
  3. Nếu tâm tử rơi vào sau hữu phần: tâm đi trước có thể là hữu phần.

Do đó, hãy ghi nhớ sắc do tâm sinh của các tâm ấy theo cách đã nói, đang nói và sẽ nói. Đối với sắc nghiệp, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh cũng hãy hiểu theo cùng một phương pháp như vậy.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA 4 DANH UẨN TÂM TỬ TAM NHÂN DỤC GIỚI

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tử tam nhân dục giới, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên câu sanh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn tâm tử tam nhân dục giới được sinh khởi và an trú.

[Tr. 30] Trang 30

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tử tam nhân dục giới, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tử tam nhân dục giới, 33 tâm sở có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ xứng hợp bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si hiện diện trong 4 danh uẩn tâm tử dục giới ấy trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là tâm tử tam nhân dục giới thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là tâm tử tam nhân dục giới thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 5 đạo chi (trừ 3 giới phần) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Một trong 3 thứ cảnh: nghiệp, nghiệp tướng, thú tướng làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)
  2. (a) Khi sinh khởi liền sau đổng lực: pháp duyên là danh uẩn đổng lực thứ năm thời cận tử vừa mới diệt xong;

(b) Khi sinh khởi liền sau nạp cảnh: pháp duyên là danh uẩn nạp cảnh thứ hai vừa mới diệt xong;

[Tr. 31] Trang 31

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn tâm tử (5 uẩn))

(c) Khi sinh khởi liền sau hữu phần: pháp duyên là danh uẩn hữu phần tam nhân dục giới đi trước chính mình vừa mới diệt xong. Các pháp duyên này trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. Pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với tâm thứ 17 tính ngược từ chính tâm tử của mình trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  2. Pháp duyên là đại thiện nghiệp tam nhân thù thắng dục giới thuộc quá khứ trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn tâm tử được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA CÁC SẮC PHÁP VÀO THỜI ĐIỂM LỘ NGŨ MÔN (PAÑCADVĀRAVĪTHI)

Trong lộ ngũ môn:

  1. Các sắc pháp có thể sinh khởi đồng thời với các sát-na sinh, trú, diệt của ngũ thức gồm có 3 loại:

(a) Sắc nghiệp bình nhật; (b) Sắc do thời tiết sinh; (c) Sắc do vật thực sinh.

  1. Các sắc pháp có thể sinh khởi đồng thời với sát-na sinh của các tâm trong lộ ngũ môn ngoài ngũ thức (gồm: ngũ môn hướng tâm, tiếp thọ, thẩm tấn, xác định, đổng lực, nạp cảnh) có 4 loại:

[Tr. 32] Trang 32

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(a) Sắc do tâm sinh; (b) Sắc nghiệp bình nhật; (c) Sắc do thời tiết sinh; (d) Sắc do vật thực sinh.

  1. Các sắc pháp có thể sinh khởi đồng thời với các sát-na trú và diệt của các tâm trong lộ ngũ môn ấy có 3 loại:

(a) Sắc nghiệp bình nhật; (b) Sắc do thời tiết sinh; (c) Sắc do vật thực sinh.

NGŨ UẨN NGŨ MÔN HƯỚNG TÂM (PAÑCADVĀRĀVAJJANA KHET-SU 5 UẨN)

Tại sát-na tâm ngũ môn hướng tâm có 5 uẩn. Trong số đó, trước hết xin trình bày về sắc uẩn. Trong sắc uẩn đó cũng chia làm 3 nhóm: (a) Sắc do tâm sinh, (b) Sắc nghiệp bình nhật, (c) Sắc do thời tiết sinh và sắc do vật thực sinh, để trình bày phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA SẮC DO TÂM NGŨ MÔN HƯỚNG TÂM SINH

Các pháp quả sắc do tâm ngũ môn hướng tâm sinh được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 9 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  3. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

[Tr. 33] Trang 33

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn ngũ môn hướng tâm (5 uẩn))

Do 21 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do tâm ngũ môn hướng tâm sinh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả sắc do tâm ngũ môn hướng tâm sinh:

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: tâm ngũ môn hướng tâm, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần), trợ bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

(b) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (5 + 4 = 9)

  1. Nhóm pháp duyên 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối trợ xứng hợp bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Atthi, Avigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn của một trong các ngũ thức đóng vai trò hậu sinh trợ bằng 4 năng lực duyên: Pacchājāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (4)
  3. Nhóm pháp duyên dưỡng chất do 4 nhân sinh trong cùng nhóm sắc (trừ chính dưỡng chất) và khác nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpāhāra, Rūpāhāratti, Rūpāhārāvigata; (3)

Do 21 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do tâm ngũ môn hướng tâm sinh được sinh khởi và an trú.

[Tr. 34] Trang 34

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA SẮC NGHIỆP BÌNH NHẬT ĐỒNG SINH VỚI CÁC SÁT-NA SINH - TRÚ - DIỆT CỦA TÂM NGŨ MÔN HƯỚNG TÂM

Các sắc nghiệp bình nhật ấy được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  2. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  3. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc mạng quyền: 3 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 1 duyên.

Do 16 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc nghiệp bình nhật được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả sắc nghiệp bình nhật:

  1. Nhóm pháp duyên 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối trợ xứng hợp bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Atthi, Avigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên ngũ thức đóng vai trò hậu sinh trợ bằng 4 năng lực duyên: Pacchājāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (4)
  3. Nhóm pháp duyên dưỡng chất do 4 nhân sinh trong cùng nhóm sắc (trừ chính dưỡng chất) và khác nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpāhāra, Rūpāhāratti, Rūpāhārāvigata; (3)
  4. Nhóm pháp duyên sắc mạng quyền trong cùng nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpajīvitindriya, Rūpajīvitindriyatthi, Rūpajīvitindriyāvigata; (3)
  5. Một trong 25 loại nghiệp thuộc quá khứ gồm: 8 đại thiện nghiệp dục giới, 12 bất thiện nghiệp, 5 thiện nghiệp sắc giới...

[Tr. 35] Trang 35

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn ngũ môn hướng tâm (5 uẩn))

... 5 thiện nghiệp sắc giới — tổng cộng 25 loại pháp duyên này, một loại thích hợp trợ bằng năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma; (1)

Do 16 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc nghiệp bình nhật được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA SẮC THỜI TIẾT VÀ SẮC VẬT THỰC ĐỒNG SINH VỚI CÁC SÁT-NA SINH - TRÚ - DIỆT CỦA TÂM NGŨ MÔN HƯỚNG TÂM

Các pháp quả sắc thời tiết và sắc vật thực ấy được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  2. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  3. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

Do 12 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc thời tiết và sắc vật thực được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. Nhóm pháp duyên 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối trợ xứng hợp bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Atthi, Avigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên ngũ thức đóng vai trò hậu sinh trợ bằng 4 năng lực duyên: Pacchājāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (4)
  3. Nhóm pháp duyên dưỡng chất do 4 nhân sinh trong cùng nhóm sắc (trừ chính dưỡng chất) và khác nhóm sắc trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpāhāra, Rūpāhāratti, Rūpāhārāvigata; (3)

[Tr. 36] Trang 36

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Do 12 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc thời tiết và sắc vật thực được sinh khởi và an trú.

TÓM TẮT ĐỂ GHI NHỚ: 54 TÂM DỤC GIỚI — PHÂN ĐỊNH DUYÊN TRONG LỘ NGŨ MÔN

Tiến trình diễn tiến của lộ trình tâm khi bắt cảnh sắc cực lớn (atimahanta-rūpārammaṇa) tại nhãn môn như sau: "Quá khứ hữu phần 1 sát-na, Hữu phần dao động, Hữu phần dứt dòng, Ngũ môn hướng tâm, Nhãn thức (= Ngũ thức), Tiếp thọ, Thẩm tấn, Xác định, Đổng lực dục giới 7 lần, Nạp cảnh 2 lần, Hữu phần, Hữu phần..."

Trong lộ trình tâm này, các tâm ở vị trí đổng lực (javana) gồm: (a) Thiện; (b) Bất thiện; (c) Duy tác. Các tâm đổng lực này được trợ bởi 5 nhóm pháp duyên:

  1. Nhóm duyên câu sanh;
  2. Nhóm cảnh duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn;
  5. Nhóm thuần cận y duyên.

Do 5 nhóm pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà chúng được sinh khởi ở sát-na sinh và an trú ở sát-na trú.

[Tr. 37] Trang 37

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn ngũ môn hướng tâm (5 uẩn))

Còn đối với các Tâm Quả (Vipāka-citta): Thêm nhóm Dị thời nghiệp vào 5 nhóm trên thành 6 nhóm pháp duyên. Do 6 nhóm pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà chúng được sinh khởi ở sát-na sinh và an trú ở sát-na trú. Đó là điều tóm tắt cần ghi nhớ.

DANH UẨN NGŨ MÔN HƯỚNG TÂM (PAÑCADVĀRĀVAJJANA-NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm ngũ môn hướng tâm, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên câu sanh: 10 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn ngũ môn hướng tâm được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: tâm ngũ môn hướng tâm, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra;

[Tr. 38] Trang 38

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (6 + 4 = 10)

  1. Pháp duyên là cảnh sắc hiện tại trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4) (Cảnh thanh... cũng tương tự)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn hữu phần dứt dòng (bhavaṅgupaccheda) đã diệt ở trước chính mình trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  3. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn hữu phần dứt dòng ấy trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  4. Nhóm pháp duyên gồm: 89 tâm có năng lực mạnh (balava), 52 tâm sở, 28 sắc, và một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn ngũ môn hướng tâm được sinh khởi và an trú.

NGŨ UẨN NHÃN THỨC (CAKKHUVIÑÑĀṆA KHET-SU 5 UẨN)
PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA SẮC NGHIỆP BÌNH NHẬT ĐỒNG SINH VỚI CÁC SÁT-NA SINH - TRÚ - DIỆT CỦA NHÃN THỨC (= NGŨ THỨC)

Các sắc nghiệp bình nhật ấy được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  2. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  3. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên;

[Tr. 39] Trang 39

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn nhãn thức (5 uẩn))

  1. Nhóm duyên sắc mạng quyền: 3 duyên;
  2. Nhóm dị thời nghiệp: 1 duyên.

Do 16 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc nghiệp bình nhật được sinh khởi và an trú. (Các mục 1, 3, 4, 5 hoàn toàn giống như đã nói ở sắc uẩn ngũ môn hướng tâm).

  1. Chỉ khác ở chỗ: Nhóm pháp duyên danh uẩn tiếp thọ (sampaṭicchana) đóng vai trò hậu sinh trợ bằng 4 năng lực duyên: Pacchājāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (4)
SẮC DO THỜI TIẾT SINH — SẮC DO VẬT THỰC SINH

Các pháp quả sắc do thời tiết sinh và sắc do vật thực sinh đồng sinh với các sát-na sinh, trú, diệt của nhãn thức (ngũ thức) được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  2. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  3. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

Do 12 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà chúng được sinh khởi và an trú. (Hãy nương theo phương pháp đã nói ở ngũ môn hướng tâm mà hiểu; pháp duyên hậu sinh ở đây là danh uẩn tiếp thọ).

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA DANH UẨN NHÃN THỨC

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm nhãn thức, 7 tâm sở biến hành, được trợ bởi:

[Tr. 40] Trang 40

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Nhóm duyên câu sanh: 10 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 6 duyên;
  5. Nhóm duyên nghiệp: 2 duyên;
  6. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn nhãn thức được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: tâm nhãn thức, 7 tâm sở biến hành có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

(b) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn nhãn thức trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (3) (7 + 3 = 10)

  1. Pháp duyên là cảnh sắc hiện tại trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)

[Tr. 41] Trang 41

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn tiếp thọ (5 uẩn))

  1. Nhóm pháp duyên danh uẩn ngũ môn hướng tâm đã diệt trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên sắc nhãn căn (cakkhuvatthu) trung thọ sinh đồng thời với quá khứ hữu phần đầu tiên trợ bằng 6 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Indriya, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)
  3. Một trong các thiện nghiệp hoặc bất thiện nghiệp dục giới thuộc quá khứ làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)
  4. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh (balava) gồm: 89 tâm, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên (= ánh sáng...) trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn nhãn thức được sinh khởi và an trú.

NGŨ UẨN TIẾP THỌ (SAMPAṬICCHANA KHET-SU 5 UẨN)
SẮC UẨN TIẾP THỌ (SAMPAṬICCHANA-RŪPAKKHANDHĀ)

Các pháp quả sắc do tâm tiếp thọ sinh (sampaṭicchana-cittajarūpa) được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 10 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  3. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

[Tr. 42] Trang 42

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Do 22 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do tâm tiếp thọ sinh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả sắc do tâm tiếp thọ sinh:

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: tâm tiếp thọ, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần), trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Vipāka, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn tiếp thọ trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (6 + 4 = 10)

[Ghi chú: Các mục (2–4) hoàn toàn giống như trước. Riêng mục (3) Duyên hậu sinh: pháp duyên hậu sinh chính là danh uẩn thẩm tấn (santīraṇa). Chỉ khác biệt duy nhất ở điểm này. Đối với sắc nghiệp bình nhật, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh đồng sinh với các sát-na sinh, trú, diệt của danh uẩn tiếp thọ, hãy nương theo phương pháp đã trình bày ở phần sắc uẩn ngũ môn hướng tâm mà quán chiếu. Tại đây, tác giả đã viết gộp chung cả hai loại tiếp thọ quả thiện và tiếp thọ quả bất thiện. Tuy viết gộp vì cùng chung một phương thức quán, nhưng khi thực hành quán chiếu trên thực tế thì hãy phân biệt rõ ràng: nếu bắt cảnh khả ái (iṭṭhārammaṇa) thì đó là tiếp thọ quả thiện, nếu bắt cảnh bất khả ái (aniṭṭhārammaṇa) thì đó là tiếp thọ quả bất thiện.]

[Tr. 43] Trang 43

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn tiếp thọ (5 uẩn))

DANH UẨN TIẾP THỌ (SAMPAṬICCHANA-NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm tiếp thọ, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên câu sanh: 11 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm duyên nghiệp: 2 duyên;
  6. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tiếp thọ được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: tâm tiếp thọ, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

(b) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn tiếp thọ trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (7 + 4 = 11)

[Tr. 44] Trang 44

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Pháp duyên là cảnh sắc hiện tại trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn nhãn thức đã diệt trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  3. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với nhãn thức trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  4. Một trong các thiện nghiệp hoặc bất thiện nghiệp quá khứ làm pháp duyên nghiệp trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)
  5. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh (balava) gồm: 89 tâm, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tiếp thọ được sinh khởi và an trú.

NGŨ UẨN THẨM TẤN (SANTĪRAṆA KHET-SU 5 UẨN)
SẮC DO TÂM THẨM TẤN SINH (SANTĪRAṆA - CITTAJA-RŪPA)

Các pháp quả sắc do danh uẩn thẩm tấn sinh được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 10 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  3. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;

[Tr. 45] Trang 45

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn thẩm tấn (5 uẩn))

  1. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

Do 22 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do tâm thẩm tấn sinh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả sắc do danh uẩn thẩm tấn sinh:

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: tâm thẩm tấn, 11 hoặc 10 tâm sở thông thường (trừ dục, cần; nếu là thọ xả thì trừ cả hỷ), trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Vipāka, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn thẩm tấn trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nếu là sắc do tâm thẩm tấn thọ hỷ sinh: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là sắc do tâm thẩm tấn thọ xả sinh: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (6 + 4 = 10)

[Ghi chú: Các mục (2–4) hãy nương theo phương pháp đã trình bày trước đó mà quán chiếu. Trong duyên Hậu sinh, pháp duyên hậu sinh chính là các danh uẩn xác định (voṭṭhapana). Đối với sắc nghiệp bình nhật, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh đồng sinh với các sát-na sinh, trú, diệt của danh uẩn thẩm tấn, cũng hãy ghi nhớ y như đã giải thích trước đây; nương theo phương pháp đó mà quán chiếu.]

[Tr. 46] Trang 46

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

DANH UẨN THẨM TẤN (SANTĪRAṆA-NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm thẩm tấn + các tâm sở, được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên câu sanh: 11 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm duyên nghiệp: 2 duyên;
  6. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn thẩm tấn được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm thẩm tấn, 11 hoặc 10 tâm sở thông thường (trừ dục, cần, và hỷ nếu là thọ xả):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: tâm thẩm tấn, 11 hoặc 10 tâm sở thông thường có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

(b) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn thẩm tấn trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nếu là tâm thẩm tấn thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là tâm thẩm tấn thọ xả: nhóm pháp duyên...

[Tr. 47] Trang 47

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn xác định (5 uẩn))

(e tiếp) ... 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (7 + 4 = 11)

  1. Pháp duyên là cảnh sắc hiện tại trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn tiếp thọ đã diệt trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  3. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với tâm tiếp thọ trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  4. Một trong các thiện nghiệp hoặc bất thiện nghiệp dục giới thuộc quá khứ làm pháp duyên nghiệp trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)
  5. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh (balava) gồm: 89 tâm, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn thẩm tấn được sinh khởi và an trú.

NGŨ UẨN XÁC ĐỊNH (VOṬṬHAPANA KHET-SU 5 UẨN)
SẮC DO TÂM XÁC ĐỊNH SINH (VOṬṬHAPANA - CITTAJA-RŪPA)

Các pháp quả sắc do danh uẩn xác định sinh được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 9 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;

[Tr. 48] Trang 48

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

Do 21 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do tâm xác định sinh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả sắc do danh uẩn xác định sinh:

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: tâm xác định, 11 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ), trợ bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

(b) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn xác định trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 5 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ, cần, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (5 + 4 = 9)

[Ghi chú: Các mục (2–4) hãy ghi nhớ theo cùng phương pháp như trước. Trong duyên Hậu sinh, pháp duyên hậu sinh chính là danh uẩn đổng lực thứ nhất (paṭhama-javana). Đối với sắc nghiệp bình nhật, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh đồng sinh với các sát-na sinh, trú, diệt của danh uẩn xác định, cũng hãy ghi nhớ y như đã giải thích trước đây; hãy quán chiếu như thế.]

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA DANH UẨN XÁC ĐỊNH

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm xác định, 11 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ), được trợ bởi:

[Tr. 49] Trang 49

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn xác định (5 uẩn))

  1. Nhóm duyên câu sanh: 10 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn xác định được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm xác định, 11 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: tâm xác định, 11 tâm sở thông thường có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn xác định trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 5 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ, cần, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (6 + 4 = 10)

  1. Pháp duyên là cảnh sắc hiện tại trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn thẩm tấn đã diệt trợ bằng năng lực...

[Tr. 50] Trang 50

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. (tiếp) ... trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với tâm thẩm tấn trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  3. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh (balava) gồm: 89 tâm, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn xác định được sinh khởi và an trú.

NGŨ UẨN ĐỔNG LỰC ĐẠI THIỆN THỨ NHẤT TRONG LỘ NGŨ MÔN (PAÑCADVĀRAVĪTHI PAṬHAMA MAHĀKUSALA-JAVANA 5 UẨN)
SẮC UẨN ĐỔNG LỰC ĐẠI THIỆN THỨ NHẤT

Các pháp quả sắc do danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất sinh được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 12 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  3. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

Do 24 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất sinh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

[Tr. 51] Trang 51

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất (5 uẩn))

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: tâm đổng lực đại thiện thứ nhất, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), trợ bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

(b) Nếu là sắc do tâm nhị nhân sinh: nhóm pháp duyên 2 nhân (vô tham, vô sân); nếu là sắc do tâm tam nhân sinh: nhóm pháp duyên 3 nhân (vô tham, vô sân, vô si) trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Nếu là sắc do tâm nhị nhân sinh: một trong 3 pháp trưởng (dục, cần, tâm); nếu là sắc do tâm tam nhân sinh: một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (d) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nếu là sắc do tâm nhị nhân sinh: nhóm pháp duyên 7 danh quyền (trừ tuệ); nếu là sắc do tâm tam nhân sinh: nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là sắc do tâm thọ hỷ sinh: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là sắc do tâm thọ xả sinh: nhóm pháp duyên 4 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là sắc do tâm nhị nhân sinh: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (trừ 3 giới phần và tuệ); nếu là sắc do tâm tam nhân sinh: nhóm pháp duyên 5 đạo chi (trừ 3 giới phần) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (5 + 7 = 12)

[Ghi chú: Các mục (2–4) hoàn toàn giống như trước. Riêng mục (3) Duyên hậu sinh: nhóm pháp duyên danh uẩn đổng lực thứ hai (dutiya-javana) đóng vai trò là pháp duyên hậu sinh của sắc do tâm đổng lực thứ nhất sinh; nhóm pháp duyên danh uẩn đổng lực thứ ba đóng vai trò là pháp duyên hậu sinh của sắc do tâm đổng lực thứ hai sinh... Hãy hiểu theo trình tự tương tự như thế.]

[Tr. 52] Trang 52

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

[Đối với sắc nghiệp bình nhật, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh đồng sinh với các sát-na sinh, trú, diệt của danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất, cũng hãy ghi nhớ và quán chiếu y như đã trình bày trước đây. Đối với sắc do tâm sinh khởi đồng thời với đổng lực đại thiện thứ hai trở đi, cũng như với đổng lực duy tác, đổng lực bất thiện; và đối với sắc nghiệp bình nhật, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh đồng sinh với các sát-na sinh, trú, diệt của các đổng lực ấy, cũng hãy nương theo các phương pháp đã trình bày trước đó mà quán chiếu.]

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA DANH UẨN ĐỔNG LỰC ĐẠI THIỆN THỨ NHẤT (LỘ NGŨ MÔN)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm đổng lực đại thiện thứ nhất, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: tâm đổng lực đại thiện thứ nhất, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña...

[Tr. 53] Trang 53

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất (5 uẩn))

  1. (a tiếp) ... Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên hiện diện trong danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất trợ cho các uẩn tương ưng: nếu là đổng lực nhị nhân thì 2 nhân (vô tham, vô sân); nếu là đổng lực tam nhân thì 3 nhân (vô tham, vô sân, vô si) trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Nếu là đổng lực nhị nhân có trưởng: một trong 3 pháp trưởng (dục, cần, tâm); nếu là đổng lực tam nhân có trưởng: một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (d) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nếu là đổng lực nhị nhân: nhóm pháp duyên 7 danh quyền (trừ tuệ); nếu là đổng lực tam nhân: nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là đổng lực thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là đổng lực thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là đổng lực nhị nhân: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (tầm, cần, niệm, nhất tâm); nếu là đổng lực tam nhân: nhóm pháp duyên 5 đạo chi (tuệ, tầm, cần, niệm, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (6 + 7 = 13)

[Tr. 54] Trang 54

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Pháp duyên là cảnh sắc hiện tại trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn xác định đã diệt trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  3. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với tâm xác định trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  4. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh (balava) gồm: 87 tâm (trừ Đạo và Quả A-la-hán), 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất được sinh khởi và an trú.

(Đối với sắc uẩn của đổng lực đại thiện thứ hai, hãy nương theo phương pháp trên mà quán chiếu).

DANH UẨN ĐỔNG LỰC ĐẠI THIỆN THỨ HAI (LỘ NGŨ MÔN)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm đổng lực đại thiện thứ hai, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 6 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

[Tr. 55] Trang 55

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn đổng lực đại thiện thứ hai (5 uẩn))

Do 29 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại thiện thứ hai được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm đổng lực đại thiện thứ hai, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: tâm đổng lực đại thiện thứ hai, 33 tâm sở có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên hiện diện trong danh uẩn đổng lực đại thiện thứ hai trợ cho các uẩn tương ưng: nếu là đổng lực nhị nhân thì 2 nhân (vô tham, vô sân); nếu là đổng lực tam nhân thì 3 nhân (vô tham, vô sân, vô si) trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Nếu là đổng lực nhị nhân có trưởng: một trong 3 pháp trưởng (dục, cần, tâm); nếu là đổng lực tam nhân có trưởng: một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (d) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nếu là đổng lực nhị nhân: nhóm pháp duyên 7 danh quyền (trừ tuệ); nếu là đổng lực tam nhân: nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là đổng lực thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là đổng lực thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ...

[Tr. 56] Trang 56

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(g tiếp) ... trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là đổng lực nhị nhân: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (tầm, cần, niệm, nhất tâm); nếu là đổng lực tam nhân: nhóm pháp duyên 5 đạo chi (tuệ, tầm, cần, niệm, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (6 + 7 = 13)

  1. Pháp duyên là cảnh sắc hiện tại trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất đã diệt trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)
  3. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với đổng lực đại thiện thứ nhất trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  4. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh (balava) gồm: 87 tâm (trừ Đạo và Quả A-la-hán), 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 29 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại thiện thứ hai được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Đối với các đổng lực từ đổng lực đại thiện thứ ba cho đến đổng lực thứ bảy, hãy nương theo cách thức của đổng lực thứ hai mà hiểu và quán chiếu. Đổng lực thứ hai là nhân vô gián của đổng lực thứ ba; đổng lực thứ ba là nhân vô gián của đổng lực thứ tư; đổng lực thứ tư là nhân vô gián của đổng lực thứ năm; đổng lực thứ năm là nhân vô gián của đổng lực thứ sáu; đổng lực thứ sáu là nhân vô gián của đổng lực thứ bảy. Chỉ có điểm này là khác biệt.]

[Tr. 57] Trang 57

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn đổng lực bất thiện (5 uẩn))

NGŨ UẨN ĐỔNG LỰC BẤT THIỆN (AKUSALA-JAVANA KHET-SU 5 UẨN)

Đối với sắc uẩn của đổng lực bất thiện, hãy nương theo phương pháp sắc uẩn đã trình bày trước mà hiểu và quán chiếu. Sau đây xin được trình bày gom nhóm về các danh uẩn của đổng lực bất thiện.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA DANH UẨN ĐỔNG LỰC BẤT THIỆN (LỘ NGŨ MÔN)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn của đổng lực bất thiện thứ nhất được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực bất thiện thứ nhất được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 12 tâm bất thiện thứ nhất, 27 tâm sở:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm 12 tâm bất thiện thứ nhất có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên hiện diện trong danh uẩn đổng lực bất thiện thứ nhất ấy trợ cho các uẩn tương ưng: nếu là đổng lực tham căn thì 2 nhân: tham, si; nếu là đổng lực sân căn thì 2 nhân: sân, si;

[Tr. 58] Trang 58

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(b tiếp) ... nếu là đổng lực si căn thì 1 nhân: si làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Nếu là đổng lực tham căn hoặc sân căn có trưởng: một trong 3 pháp trưởng (dục, cần, tâm) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (d) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nếu là đổng lực tham căn, sân căn, hoặc tương ưng phóng dật: nhóm pháp duyên 5 danh quyền (mạng quyền, tâm, thọ, cần, nhất tâm); nếu là đổng lực tương ưng hoài nghi: nhóm pháp duyên 4 danh quyền (mạng quyền, tâm, thọ, cần) trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là đổng lực thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là đổng lực thọ ưu hoặc thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là đổng lực tương ưng tà kiến: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (tầm, cần, nhất tâm, tà kiến); nếu là đổng lực bất tương ưng tà kiến, sân căn, hoặc tương ưng phóng dật: nhóm pháp duyên 3 đạo chi (tầm, cần, nhất tâm); nếu là đổng lực tương ưng hoài nghi: nhóm pháp duyên 2 đạo chi (tầm, cần) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (6 + 7 = 13)

  1. Pháp duyên là cảnh sắc hiện tại trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)
  2. Nhóm pháp duyên danh uẩn xác định đã diệt trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

[Tr. 59] Trang 59

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn nạp cảnh (5 uẩn))

  1. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với tâm xác định trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh (balava) gồm: 81 tâm hiệp thế, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực bất thiện thứ nhất được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Nếu là danh uẩn đổng lực bất thiện thứ hai: trong nhóm Vô gián duyên, nhóm pháp duyên danh uẩn đổng lực thứ nhất đã diệt trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; trong nhóm Tiền sanh căn, nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với đổng lực thứ nhất trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata — chỉ khác biệt bấy nhiêu đó. Do có thêm duyên Trùng dụng (Āsevana) nên tổng cộng thành 29 loại duyên; hãy nương theo phương pháp đó mà quán chiếu. Ở các đổng lực thứ ba trở đi cũng có thể hiểu tương tự; hãy nương theo phương pháp đó mà quán chiếu. Tuy ở đây gom nhóm lại để trình bày các điểm tương đồng, nhưng trong một sát-na tâm đổng lực, không thể có tất cả các đổng lực bất thiện cùng sinh khởi mà chỉ có duy nhất một loại sinh khởi. Vì thế khi thực hành quán chiếu trên thực tế, hãy quán chiếu riêng từng loại đổng lực như đã trình bày trong các bảng biểu của phần đề mục quán Danh pháp.]

NGŨ UẨN THẬP NHẤT NẠP CẢNH (TADĀRAMMAṆA KHET-SU 5 UẨN)

Trong các lộ nhãn môn (ngũ môn), nếu đối tượng là cảnh cực khả ái hoặc khả ái thì tâm nạp cảnh có nhân (sahetuka-tadārammaṇa) sinh khởi; nếu đối tượng là cảnh bất khả ái thì tâm nạp cảnh vô nhân (ahetuka-tadārammaṇa) sinh khởi. Cả hai loại nạp cảnh này đều sinh khởi một cách xứng hợp. Tại đây, trước hết xin được trình bày về nạp cảnh có nhân = nạp cảnh đại quả (mahāvipāka-tadārammaṇa). Nạp cảnh đại quả này...

[Tr. 60] Trang 60

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

... gồm có 8 loại, tại đây được gom nhóm lại để trình bày. Tuy nhiên, khi thực hành quán chiếu trên thực tế, trong một lộ trình tâm chỉ có duy nhất một loại nạp cảnh có cơ hội sinh khởi, do đó hãy phân biệt quán chiếu riêng từng loại một.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA SẮC DO TÂM NẠP CẢNH ĐẠI QUẢ THỨ NHẤT CÓ NHÂN SINH

Các pháp quả sắc do danh uẩn nạp cảnh thứ nhất có nhân = nạp cảnh đại quả sinh được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 12 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  3. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

Do 24 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do tâm nạp cảnh đại quả thứ nhất sinh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: nạp cảnh thứ nhất có nhân, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Vipāka, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên hiện diện trong danh uẩn nạp cảnh có nhân trợ cho các uẩn tương ưng: nếu là sắc do nạp cảnh nhị nhân sinh thì 2 nhân (vô tham, vô sân); nếu là sắc do nạp cảnh tam nhân sinh thì 3 nhân (vô tham, vô sân, vô si) trợ bằng năng lực duyên: Hetu;

[Tr. 61] Trang 61

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn nạp cảnh (5 uẩn))

(c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nếu là sắc do nạp cảnh nhị nhân sinh: nhóm pháp duyên 7 danh quyền (trừ tuệ); nếu là sắc do nạp cảnh tam nhân sinh: nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là sắc do nạp cảnh thứ nhất thọ hỷ sinh: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là sắc do nạp cảnh thứ nhất thọ xả sinh: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nếu là sắc do nạp cảnh thứ nhất nhị nhân sinh: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (trừ 3 giới phần và tuệ); nếu là sắc do nạp cảnh thứ nhất tam nhân sinh: nhóm pháp duyên 5 đạo chi (trừ 3 giới phần) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (6 + 6 = 12)

[Ghi chú: Các mục (2–4) hoàn toàn giống như trước. Riêng mục (3) Duyên hậu sinh: pháp duyên hậu sinh chính là danh uẩn nạp cảnh thứ hai có nhân. Đối với sắc nghiệp bình nhật, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh đồng sinh với các sát-na sinh, trú, diệt của danh uẩn nạp cảnh thứ nhất có nhân, cũng hãy nương theo phương pháp đã trình bày trước đây mà quán chiếu. Đối với sắc do danh uẩn nạp cảnh thứ hai có nhân sinh... cũng hãy hiểu theo phương pháp đã trình bày trước đây. Danh uẩn hữu phần rơi vào sau nạp cảnh chính là pháp duyên hậu sinh.]

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA DANH UẨN NẠP CẢNH ĐẠI QUẢ CÓ NHÂN

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 8 tâm nạp cảnh đại quả có nhân, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng), được trợ bởi:

[Tr. 62] Trang 62

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên;
  6. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 30 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn nạp cảnh đại quả có nhân được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 8 tâm nạp cảnh đại quả có nhân, 33 tâm sở (đôi khi là 32 hoặc 31):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 8 tâm nạp cảnh có nhân, 33 tâm sở có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

(b) Nhóm pháp duyên hiện diện trong danh uẩn nạp cảnh có nhân ấy trợ cho các uẩn tương ưng: nếu là nạp cảnh nhị nhân thì 2 nhân (vô tham, vô sân); nếu là nạp cảnh tam nhân thì 3 nhân (vô tham, vô sân, vô si) trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nếu là nạp cảnh nhị nhân: nhóm pháp duyên 7 danh quyền (trừ tuệ); nếu là nạp cảnh tam nhân: nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ...

[Tr. 63] Trang 63

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn nạp cảnh (5 uẩn))

(e tiếp) ... trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là nạp cảnh thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là nạp cảnh thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nếu là nạp cảnh nhị nhân: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (tầm, cần, niệm, nhất tâm); nếu là nạp cảnh tam nhân: nhóm pháp duyên 5 đạo chi (tuệ, tầm, cần, niệm, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Pháp duyên là cảnh sắc hiện tại trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)
  2. Nếu là nạp cảnh thứ nhất: nhóm pháp duyên danh uẩn đổng lực thứ bảy đã diệt; nếu là nạp cảnh thứ hai: nhóm pháp duyên danh uẩn nạp cảnh thứ nhất đã diệt trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  3. Nếu là nạp cảnh thứ nhất: nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với đổng lực thứ bảy; nếu là nạp cảnh thứ hai: nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với nạp cảnh thứ nhất trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  4. Nhóm pháp duyên đại thiện nghiệp dục giới thuộc quá khứ có năng lực mạnh (balava) trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)
  5. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh (balava) gồm: 89 tâm, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

[Tr. 64] Trang 64

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Do 30 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn nạp cảnh đại quả có nhân được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA SẮC DO TÂM NẠP CẢNH THỨ NHẤT VÔ NHÂN SINH

Các pháp quả sắc do danh uẩn nạp cảnh thứ nhất vô nhân (ahetuka-paṭhama-tadārammaṇa) sinh được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 10 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  3. Nhóm duyên hậu sinh: 4 duyên;
  4. Nhóm duyên sắc vật thực: 3 duyên.

Do 22 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà sắc do tâm nạp cảnh thứ nhất vô nhân sinh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. (a) Nhóm pháp duyên danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: tâm nạp cảnh thứ nhất vô nhân, 11 hoặc 10 tâm sở thông thường (nếu thọ hỷ thì trừ dục, cần; nếu thọ xả thì trừ dục, cần, hỷ), trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Nissaya, Vipāka, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya;

PHẦN III (TRANG 65 – 114)

Ý MÔN & ĐỊNH THIỀN ĐÁO ĐẠI

MANODVĀRA & APPANĀ-VĪTHI — TỪ THIỀN ĐỊNH SẮC GIỚI ĐẾN VÔ SẮC

📖 Trang in nguyên tác: Trang 65 – 114 ☸ Căn bản: Lộ Ý Môn & Thiền Đáo Đại (Appanā)

[Tr. 65] Trang 65

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn nạp cảnh (5 uẩn))

(e) Nếu là sắc do tâm nạp cảnh thứ nhất vô nhân thọ hỷ sinh: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là sắc do tâm nạp cảnh thứ nhất vô nhân thọ xả sinh: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (6 + 4 = 10)

[Ghi chú: Các mục (2–4) hoàn toàn giống như đã nói ở trước. Riêng mục (3) Duyên hậu sinh: pháp duyên hậu sinh chính là danh uẩn nạp cảnh thứ hai; chỉ khác biệt duy nhất ở điểm này. Đối với sắc nghiệp bình nhật, sắc do thời tiết sinh, sắc do vật thực sinh đồng sinh với các sát-na sinh, trú, diệt của danh uẩn nạp cảnh thứ nhất vô nhân, cũng hãy nương theo phương pháp đã giải thích trước đây mà quán chiếu. Đối với sắc do danh uẩn nạp cảnh thứ hai vô nhân sinh, cũng hãy nương theo cách thức của sắc do nạp cảnh thứ nhất vô nhân sinh mà hiểu. Trong nhóm duyên Hậu sinh, pháp duyên hậu sinh chính là danh uẩn sơ hữu phần rơi vào sau nạp cảnh; chỉ khác biệt bấy nhiêu đó. Phương thức sinh khởi do nhóm duyên Câu sanh đối với 3 tâm nạp cảnh vô nhân hãy hiểu giống như 3 tâm thẩm tấn. Còn phương thức sinh khởi do nhóm Cảnh duyên... hãy hiểu giống như đối với nạp cảnh có nhân.]

Tại đây, việc cấu tạo ngũ uẩn ở từng sát-na tâm trong lộ nhãn môn và việc trình bày bao quát phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna đối với từng uẩn ấy đã hoàn tất. Tuy nhiên, khi thực hành quán chiếu trên thực tế, hãy phân tích quán chiếu ở từng sát-na tâm đúng như đã trình bày trong các bảng biểu của phần đề mục quán Danh pháp. Sự sai biệt trong các lộ nhĩ môn v.v... là như sau:

  1. Nếu là tâm trong lộ nhĩ môn: Cảnh sắc là cảnh thinh hiện tại;
  2. Nếu là tâm trong lộ tỷ môn: Cảnh sắc là cảnh khí hiện tại;
  3. Nếu là tâm trong lộ thiệt môn: Cảnh sắc là cảnh vị hiện tại;
  4. Nếu là tâm trong lộ thân môn: Cảnh sắc là cảnh xúc hiện tại.

[Tr. 66] Trang 66

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Từng pháp duyên tương ứng này trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4) Chỉ khác biệt duy nhất bấy nhiêu đó. Còn về cách thức trợ duyên của các pháp duyên còn lại, hãy nương theo phương pháp đã trình bày ở các tâm thuộc lộ nhãn môn mà quán chiếu.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA CÁC TÂM LỘ Ý MÔN ĐỔNG LỰC DỤC GIỚI (KĀMA-JAVANA MANODVĀRIKA-CITTA)

Các tâm thuộc lộ ý môn đổng lực dục giới tóm tắt gồm có:

  1. Ý môn hướng tâm;
  2. Đổng lực;
  3. Nạp cảnh.

Xét theo số lượt sinh khởi của các sát-na tâm:

  1. Ý môn hướng tâm: 1 lần;
  2. Đổng lực: 7 lần;
  3. Nạp cảnh: 2 lần.

Tổng cộng: 10 lần.

Xét theo sự phân loại chi tiết rộng rãi:

  1. Ý môn hướng tâm: 1 loại;
  2. Đổng lực dục giới: 29 loại;
  3. Nạp cảnh: 11 loại.

Tổng cộng: 41 loại.

[Tr. 67] Trang 67

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Ngũ uẩn ý môn hướng tâm (5 uẩn))

NGŨ UẨN Ý MÔN HƯỚNG TÂM (MANODVĀRĀVAJJANA KHET-SU 5 UẨN)

Đối với sắc uẩn, hãy nương theo phương pháp đã trình bày trước mà hiểu và quán chiếu. Sau đây xin được tiếp tục trình bày về danh uẩn.

DANH UẨN Ý MÔN HƯỚNG TÂM (MANODVĀRĀVAJJANA-NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm ý môn hướng tâm, 11 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 10 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 hoặc 4 hoặc 6 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 22 hoặc 25 hoặc 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn ý môn hướng tâm được sinh khởi và an trú.

Trong số đó, cách thức trợ duyên của 10 duyên thuộc nhóm Danh đồng sinh và 1 duyên Thuần cận y hãy hiểu và quán chiếu y như phương pháp đã trình bày ở phần danh uẩn xác định (voṭṭhapana). Tại đây chỉ xin nêu ra những điểm có sự sai biệt đôi chút.

2. NHÓM CẢNH DUYÊN (ĀRAMMAṆA)

Các pháp quả là 4 danh uẩn ý môn hướng tâm có khả năng bắt cảnh thông thường: (a) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 89 tâm, 52 tâm sở...

[Tr. 68] Trang 68

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(a tiếp) ... 52 tâm sở, 18 sắc thành đạt (nipphanna-rūpa) quá khứ hoặc vị lai, 10 sắc không thành đạt (anipphanna-rūpa) thuộc ba thời, Niết-bàn, chế định — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (b) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 18 sắc thành đạt hiện tại — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4) (c) Vào thời điểm cận tử, bắt cảnh thông thường là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử — sắc ý căn này làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Ārammaṇa, Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

3. NHÓM VÔ GIÁN DUYÊN (ANANTARA)

Các pháp quả là 4 danh uẩn ý môn hướng tâm:

  1. Một trong các danh uẩn thuộc 19 tâm hữu phần dứt dòng (bhavaṅgupaccheda) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
4. NHÓM TIỀN SANH CĂN (VATTHU)
  1. Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của một trong 15 tâm hữu phần cõi ngũ uẩn đã diệt không gián đoạn trước chính mình (= trước ý môn hướng tâm) làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

Chỉ có bấy nhiêu điểm sai biệt.

[Tr. 69] Trang 69

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại thiện lộ ý môn)

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA DANH UẨN ĐỔNG LỰC ĐẠI THIỆN THỨ NHẤT TƯƠNG ƯNG TRÍ THUỘC LỘ Ý MÔN

(Đối với sắc uẩn, hãy nương theo phương pháp trước mà quán chiếu)

  1. 87 tâm (trừ Đạo và Quả A-la-hán);
  2. 52 tâm sở;
  3. 28 sắc pháp;
  4. Niết-bàn;
  5. Chế định.

Lấy một trong 6 cảnh này làm đối tượng, lộ trình tâm đổng lực đại thiện tương ưng trí thuộc ý môn sinh khởi. Trong lộ trình tâm ấy, các pháp quả là từng phần danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất tương ưng trí được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 hoặc 4 hoặc 6 hoặc 3 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 25 hoặc 28 hoặc 30 hoặc 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất tương ưng trí được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: tâm đổng lực đại thiện thứ nhất tương ưng trí, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng):

[Tr. 70] Trang 70

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: tâm đổng lực đại thiện thứ nhất tương ưng trí, 33 tâm sở (trừ 3 giới phần và 2 vô lượng) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si hiện diện trong danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất tương ưng trí trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Nếu là đổng lực tam nhân có trưởng: một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Adhipati (Sahajātādhipati); (d) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là đổng lực thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là đổng lực thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nhóm pháp duyên 5 đạo chi gồm tuệ, tầm, cần, niệm, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (6 + 7 = 13)

  1. Các pháp quả là 4 danh uẩn đổng lực đại thiện tương ưng trí khi bắt cảnh thông thường là một trong 6 cảnh gồm 87 tâm (trừ Đạo và Quả A-la-hán), 52 tâm sở, 28 sắc, Niết-bàn, chế định:

[Tr. 71] Trang 71

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại thiện lộ ý môn)

(a) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 87 tâm (trừ Đạo và Quả A-la-hán), 52 tâm sở, 18 sắc thành đạt quá khứ hoặc vị lai, 10 sắc không thành đạt thuộc ba thời, chế định — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (b) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 18 sắc thành đạt hiện tại — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4) (c) Vào thời điểm cận tử, bắt cảnh thông thường là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử — sắc ý căn này làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Ārammaṇa, Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

Các pháp quả là danh uẩn đổng lực đại thiện tương ưng trí khi bắt cảnh với lòng tôn kính (garuṃ katvā / ādaragārava): Nhóm pháp duyên gồm 20 danh uẩn tâm thiện (trừ Đạo A-la-hán), 3 danh uẩn quả bậc dưới (hạ quả), Niết-bàn được bắt cảnh với lòng tôn kính trợ bằng 3 năng lực duyên: Ārammaṇa, Adhipati, Upanissaya; (3)

  1. Nhóm pháp duyên danh uẩn ý môn hướng tâm đã diệt trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

[Ghi chú: Nếu pháp quả duyên sanh là danh uẩn đổng lực thứ hai: nhóm pháp duyên danh uẩn đổng lực thứ nhất đã diệt trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6). Chỉ có bấy nhiêu điểm khác biệt...]

[Tr. 72] Trang 72

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

... Ở đổng lực thứ ba trở đi cũng tương tự, chỉ tăng thêm 1 duyên Trùng dụng (Āsevana).]

  1. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với ý môn hướng tâm trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh (balava) gồm: 87 tâm (trừ Đạo và Quả A-la-hán), 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 25 hoặc 28 hoặc 30 hoặc 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất tương ưng trí được sinh khởi và an trú. (Đối với đổng lực thứ hai trở đi, hãy nương theo phương pháp trên mà quán chiếu. Đối với nạp cảnh, cũng hãy nương theo phương pháp đã trình bày ở lộ ngũ môn mà quán chiếu).

DANH UẨN ĐỔNG LỰC ĐẠI THIỆN BẤT TƯƠNG ƯNG TRÍ (MAHĀKUSALA ÑĀṆAVIPPAYUTTA-JAVANA NĀMAKKHANDHĀ)
  1. 81 tâm hiệp thế;
  2. 52 tâm sở;
  3. 28 sắc pháp;
  4. Chế định.

Lấy một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm đối tượng, dòng tâm thức thuộc lộ đổng lực đại thiện bất tương ưng trí lộ ý môn sinh khởi. Trong lộ trình tâm ấy, các pháp quả là từng phần danh uẩn đổng lực đại thiện bất tương ưng trí thứ nhất được trợ bởi:

[Tr. 73] Trang 73

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại thiện lộ ý môn)

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 hoặc 4 hoặc 6 hoặc 3 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 25 hoặc 28 hoặc 30 hoặc 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại thiện bất tương ưng trí thứ nhất được sinh khởi và an trú. (Nếu là đổng lực thứ hai trở đi thì trong nhóm Vô gián duyên hãy thêm duyên Trùng dụng Āsevana).

[Ghi chú: Tại đây, đối với nhóm Câu sanh, nhóm Vô gián, nhóm Tiền sanh căn, nhóm Thuần cận y, hãy nương theo phương pháp trước mà quán chiếu.]

NHÓM CẢNH DUYÊN (ĀRAMMAṆA)

Các pháp quả là 4 danh uẩn đổng lực đại thiện bất tương ưng trí khi bắt cảnh thông thường: (a) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 81 tâm hiệp thế, 52 tâm sở, 18 sắc thành đạt quá khứ hoặc vị lai, 10 sắc không thành đạt thuộc ba thời, chế định — một trong các cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (b) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 18 sắc thành đạt hiện tại — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)

[Tr. 74] Trang 74

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(c) Vào thời điểm cận tử, bắt cảnh thông thường là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử — sắc ý căn này làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Ārammaṇa, Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

Các pháp quả là 4 danh uẩn đổng lực đại thiện bất tương ưng trí khi bắt cảnh với lòng tôn kính: Đôi khi bắt cảnh với lòng tôn kính là cảnh pháp gồm 17 danh uẩn thiện hiệp thế làm pháp duyên trợ bằng 3 năng lực duyên: Ārammaṇa, Adhipati, Upanissaya; (3) (Tổng hợp tất cả các nhóm: Câu sanh, Cảnh, Vô gián, Tiền sanh căn, Thuần cận y) Do 25 hoặc 28 hoặc 30 hoặc 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại thiện bất tương ưng trí được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Vì là đổng lực đại thiện bất tương ưng trí nên không phối hợp với tuệ quyền (paññindriya). Do đó trong nhóm Câu sanh:

  • Pháp duyên Nhân: gồm 2 nhân (vô tham, vô sân);
  • Pháp duyên Quyền: gồm 7 danh quyền (mạng quyền, tâm, thọ, tín, cần, niệm, nhất tâm);
  • Pháp duyên Đạo: gồm 4 đạo chi (tầm, cần, niệm, nhất tâm).

Hãy nương theo phương pháp ấy mà quán chiếu.]

[Tr. 75] Trang 75

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn nạp cảnh)

DANH UẨN NẠP CẢNH ĐẠI QUẢ CÓ NHÂN (SAHETUKA MAHĀVIPĀKA TADĀRAMMAṆA NĀMAKKHANDHĀ)

Tại lộ ý môn, các pháp quả là 4 danh uẩn nạp cảnh đại quả có nhân được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên;
  6. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 30 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn nạp cảnh đại quả có nhân được sinh khởi và an trú.

Trong lộ ý môn này, các pháp duyên thuộc nhóm Câu sanh, Cảnh, Vô gián của các pháp quả danh uẩn nạp cảnh hãy hiểu y như phương pháp đã trình bày ở lộ ngũ môn. Sau đây xin trình bày nhóm Tiền sanh căn v.v...

4. NHÓM TIỀN SANH CĂN (VATTHU)
  1. Các pháp quả là 4 danh uẩn nạp cảnh thứ nhất:

Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đổng lực thứ bảy dục giới làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5) Nếu là pháp quả 4 danh uẩn nạp cảnh thứ hai: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn nạp cảnh thứ nhất...

[Tr. 76] Trang 76

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

... làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

5. NHÓM THỜI GIAN SAI BIỆT NGHIỆP (NĀNĀKKHAṆIKA-KAMMA)
  1. (a) Đối với pháp quả 4 danh uẩn của 10 tâm nạp cảnh quả thiện: Một trong các thiện nghiệp dục giới thuộc quá khứ có năng lực mạnh (balava) làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

(b) Đối với pháp quả 4 danh uẩn của 1 tâm nạp cảnh thọ xả quả bất thiện: Một trong 12 bất thiện nghiệp thuộc quá khứ có năng lực mạnh làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

  1. (Duyên Thuần cận y Pakatūpanissaya hoàn toàn giống như trước).

Do 30 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn nạp cảnh đại quả có nhân được sinh khởi và an trú.

DANH UẨN CỦA 3 TÂM NẠP CẢNH VÔ NHÂN (AHETUKA-TADĀRAMMAṆA 3 NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là danh uẩn nạp cảnh thứ nhất vô nhân được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 11 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;

[Tr. 77] Trang 77

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn nạp cảnh)

  1. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  2. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  3. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên;
  4. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn nạp cảnh thứ nhất vô nhân được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Phương thức sinh khởi do nhóm duyên Câu sanh đối với 3 tâm nạp cảnh vô nhân hãy hiểu giống như 3 tâm thẩm tấn (santīraṇa). Còn phương thức sinh khởi do nhóm Cảnh duyên... hãy hiểu giống như đối với nạp cảnh có nhân.]

NHÓM TIỀN SANH CĂN THỜI CẬN TỬ

Vào thời điểm cận tử, các pháp quả là 4 danh uẩn gồm: ý môn hướng tâm, 29 đổng lực dục giới, 11 nạp cảnh, tâm tử: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5) — do các pháp duyên này hỗ trợ mà chúng được sinh khởi và an trú.

Trong lộ ý môn đổng lực dục giới đó, nếu tâm đổng lực khởi lên là đổng lực tham căn v.v...: đối với ý môn hướng tâm và nạp cảnh, hãy nương theo phương pháp ý môn hướng tâm và nạp cảnh đã trình bày ở trên mà quán chiếu. Sau đây xin tiếp tục trình bày phương thức sinh khởi của danh uẩn đổng lực tham căn.

[Tr. 78] Trang 78

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

DANH UẨN ĐỔNG LỰC THAM CĂN LỘ Ý MÔN (MANODVĀRIKA LOBHAMŪLA-JAVANA NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả danh uẩn đổng lực tham căn được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. (a) Nhóm cảnh duyên: 1 hoặc 4 hoặc 6 duyên;

(b) Nhóm cảnh duyên: 3 hoặc 6 hoặc 8 duyên;

  1. Nhóm vô gián duyên: 6 duyên;
  2. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  3. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 26 hoặc 29 hoặc 31 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực tham căn được sinh khởi và an trú. Hoặc theo một cách khác: Do 28 hoặc 31 hoặc 33 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà chúng được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là 4 danh uẩn đổng lực tham căn:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 8 tâm tham căn, 22 tâm sở (trừ sân, tật, lận, hối, hoài nghi) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên 2 nhân: tham, si hiện diện trong danh uẩn tham căn trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma;

[Tr. 79] Trang 79

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực tham căn lộ ý môn)

(d) Một trong 3 pháp trưởng: dục, cần, tâm làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (e) Nhóm pháp duyên 3 danh vật thực: xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nhóm pháp duyên 5 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ, cần, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là 4 tâm thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là 4 tâm thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là 4 tâm tương ưng tà kiến: nhóm pháp duyên 4 đạo chi gồm tầm, cần, nhất tâm, tà kiến; nếu là 4 tâm bất tương ưng tà kiến: nhóm pháp duyên 3 đạo chi gồm tầm, cần, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (6 + 7 = 13)

  1. (A) Các pháp quả là 4 danh uẩn của 8 tâm tham căn khi bắt cảnh thông thường:

(a) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 81 tâm hiệp thế, 52 tâm sở, 18 sắc thành đạt quá khứ hoặc vị lai, 10 sắc không thành đạt thuộc ba thời, chế định — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh dục giới này làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (b) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 18 sắc thành đạt hiện tại — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4) (c) Vào thời điểm cận tử, bắt cảnh thông thường từ tâm tử...

[Tr. 80] Trang 80

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(c tiếp) ... tính ngược lại là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 — sắc ý căn này làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Nissaya, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

  1. (B) Các pháp quả là 4 danh uẩn của 8 tâm tham căn khi bắt cảnh với lòng tha thiết tham đắm / tôn kính (garuṃ katvā):

(a) Đôi khi bắt cảnh tha thiết là 76 tâm hiệp thế (trừ 2 tâm căn sân, 2 tâm căn si, 2 thân thức thọ khổ), 47 tâm sở (trừ sân, tật, lận, hối, hoài nghi), 18 sắc thành đạt quá khứ hoặc vị lai — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 3 năng lực duyên: Ārammaṇa, Adhipati, Upanissaya; (3) (b) Đôi khi bắt cảnh tha thiết là 18 sắc thành đạt hiện tại — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Ārammaṇa, Adhipati, Upanissaya, Purejāta, Atthi, Avigata; (6) (c) Vào thời điểm cận tử, bắt cảnh tha thiết là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử — sắc ý căn này làm pháp duyên trợ bằng 8 năng lực duyên: Ārammaṇa, Adhipati, Nissaya, Upanissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (8)

  1. Các pháp quả 4 danh uẩn đổng lực thứ nhất: Nhóm pháp duyên danh uẩn ý môn hướng tâm đã diệt không gián đoạn...

[Tr. 81] Trang 81

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực tham căn lộ ý môn)

  1. (tiếp) ... [đối với các pháp quả 4 danh uẩn đổng lực thứ hai: nhóm pháp duyên 4 danh uẩn đổng lực thứ nhất đã diệt không gián đoạn trợ... cho đến... đối với các pháp quả 4 danh uẩn đổng lực thứ bảy: nhóm pháp duyên 4 danh uẩn đổng lực thứ sáu đã diệt không gián đoạn trợ] bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)
  2. Các pháp quả 4 danh uẩn đổng lực thứ nhất: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn ý môn hướng tâm... cho đến... [các pháp quả 4 danh uẩn đổng lực thứ bảy: sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đổng lực thứ sáu] làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

* Vào thời điểm cận tử: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

  1. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm 81 tâm hiệp thế, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 26 hoặc 29 hoặc 31 thứ pháp duyên này, hoặc theo cách khác: do 28 hoặc 31 hoặc 33 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực tham căn được sinh khởi và an trú.

[Tr. 82] Trang 82

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA DANH UẨN ĐỔNG LỰC SÂN CĂN VÀ SI CĂN LỘ Ý MÔN

Các pháp quả là từng phần danh uẩn đổng lực thứ nhất thuộc căn sân và căn si được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực sân căn và si căn được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Hãy nương theo phương pháp đã trình bày ở lộ ngũ môn mà quán chiếu. Trong nhóm Vô gián duyên: nhân vô gián của đổng lực thứ nhất là ý môn hướng tâm; nhân vô gián của đổng lực thứ hai là đổng lực thứ nhất... cho đến nhân vô gián của đổng lực thứ bảy là đổng lực thứ sáu tương ứng. Trong nhóm Tiền sanh căn cũng hãy hiểu theo cùng một nguyên lý như vậy.]

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI VÀ AN TRÚ CỦA DANH UẨN ĐỔNG LỰC TIẾU SINH LỘ NGŨ MÔN (PAÑCADVĀRIKA HASITUPPĀDA-JAVANA NĀMAKKHANDHĀ)

Trong dòng tương tục của chư vị Thánh A-la-hán, tại vị trí đổng lực trong lộ ngũ môn và lộ ý môn, các đổng lực duy tác (kriyā-javana) khởi lên làm nhiệm vụ; đó là tâm đổng lực duy tác tiếu sinh (hasituppāda) và các tâm đổng lực đại duy tác (mahākriyā). Khi bắt gặp các đối tượng thô thiển như đống xương ngạ quỷ, tâm làm phát sanh nụ cười thanh tịnh nơi chư vị A-la-hán...

[Tr. 83] Trang 83

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực tiếu sinh danh uẩn)

... chính là tâm đổng lực duy tác tiếu sinh. Còn các tâm đổng lực quán chiếu minh sát khởi lên trong dòng tương tục của chư vị Thánh A-la-hán chính là các tâm đổng lực đại duy tác. Hãy hiểu các tâm đổng lực duy tác dục giới phát khởi liên quan đến tam học giới, định, tuệ theo phương thức như vậy.

Nếu bậc thiện trí thức hành giả chỉ mới an trú ở quả vị phàm phu (puthujjana), hoặc chỉ mới an trú ở bậc Thánh hữu học (sekha), thì chưa cần quán chiếu phần phương thức liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna của các đổng lực duy tác này. Chỉ khi nào viên mãn ba-la-mật đạt đến quả vị A-la-hán thì mới phải quán chiếu. Tuy nhiên, nhằm mục đích để khi hành giả muốn quán chiếu có thể quán chiếu được, tác giả tiếp tục biên soạn và trình bày phần phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna trong các đổng lực duy tác này. Trước hết, xin trình bày phần phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna của danh uẩn đổng lực tiếu sinh hiện diện trong lộ ngũ môn.

Các pháp quả là từng phần danh uẩn đổng lực tiếu sinh thứ nhất, 12 tâm sở thông thường (trừ dục), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 10 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 4 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực tiếu sinh được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là từng phần danh uẩn đổng lực tiếu sinh thứ nhất, 12 tâm sở thông thường (trừ dục):

[Tr. 84] Trang 84

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: đổng lực tiếu sinh thứ nhất, 12 tâm sở thông thường (trừ dục) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn đổng lực tiếu sinh thứ nhất trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 5 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ, cần, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (6 + 4 = 10)

[Ghi chú: Cách thức trợ duyên của các nhóm duyên: Cảnh, Vô gián, Tiền sanh căn hoàn toàn giống như đã giải thích ở danh uẩn đổng lực đại thiện thứ nhất.]

  1. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 89 tâm, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực tiếu sinh thứ nhất được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Ở đổng lực thứ hai trở đi, tăng thêm 1 duyên Trùng dụng (Āsevana); hãy nương theo phương pháp đó mà quán chiếu. Đối với đổng lực đại duy tác, cũng hãy ghi nhớ theo phương pháp của đổng lực đại thiện. Trong lộ ngũ môn có đổng lực tiếu sinh sinh khởi và lộ ngũ môn có đổng lực đại duy tác...

[Tr. 85] Trang 85

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực tiếu sinh danh uẩn)

... sinh khởi, đối với các tâm ngũ môn hướng tâm, ngũ thức, tiếp thọ, thẩm tấn, xác định, nạp cảnh hiện diện tại đó, cũng hãy ghi nhớ và quán chiếu y như đã trình bày ở trên.]

Bây giờ xin tiếp tục trình bày về lộ ý môn có đổng lực tiếu sinh và đổng lực đại duy tác sinh khởi.

DANH UẨN ĐỔNG LỰC TIẾU SINH LỘ Ý MÔN (MANODVĀRIKA HASITUPPĀDA-JAVANA NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là 4 danh uẩn gồm: 1 tâm tiếu sinh, 12 tâm sở thông thường (trừ dục), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 10 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 hoặc 4 hoặc 6 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 22 hoặc 25 hoặc 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ, mà danh uẩn đổng lực tiếu sinh lộ ý môn được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 1 tâm tiếu sinh, 12 tâm sở thông thường (trừ dục):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 1 tâm tiếu sinh, 12 tâm sở thông thường (trừ dục) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

[Tr. 86] Trang 86

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(b) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn tiếu sinh trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (6 + 4 = 10)

Các pháp quả là 4 danh uẩn tiếu sinh khi bắt cảnh thông thường:

  1. (a) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 54 tâm dục giới, 52 tâm sở, 18 sắc thành đạt quá khứ hoặc vị lai, 10 sắc không thành đạt thuộc ba thời — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh dục giới này làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

(b) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 18 sắc thành đạt hiện tại — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4) (c) Vào thời điểm cận tử, bắt cảnh thông thường là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử — sắc ý căn này làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Ārammaṇa, Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)

  1. Nhóm pháp duyên danh uẩn ý môn hướng tâm đã diệt không gián đoạn...

[Tr. 87] Trang 87

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại duy tác danh uẩn)

  1. (tiếp) ... làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  2. Nhóm pháp duyên sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn ý môn hướng tâm trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  3. Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 89 tâm, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 22 hoặc 25 hoặc 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực tiếu sinh lộ ý môn được sinh khởi và an trú.

Ở đổng lực thứ hai trở đi, do tăng thêm duyên Trùng dụng (Āsevana) nên có 23 hoặc 26 hoặc 28 thứ pháp duyên hỗ trợ. Hãy nương theo phương pháp đã trình bày ở trên mà hiểu và quán chiếu cách thức quán đối với ý môn hướng tâm, đổng lực, và nạp cảnh.

DANH UẨN ĐỔNG LỰC ĐẠI DUY TÁC (MAHĀKRIYĀ-JAVANA NĀMAKKHANDHĀ)

Lấy một trong 6 cảnh gồm: 89 tâm, 52 tâm sở, 28 sắc, Niết-bàn, chế định làm đối tượng, dòng tâm thức thuộc lộ đổng lực đại duy tác tương ưng trí lộ ý môn sinh khởi. Trong lộ đó, đối với ý môn hướng tâm, hãy nương theo cách thức đã trình bày ở lộ đổng lực đại thiện mà quán chiếu. Sau đây xin trình bày về đổng lực đại duy tác tương ưng trí.

[Tr. 88] Trang 88

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn đổng lực đại duy tác thứ nhất được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 hoặc 4 hoặc 6 hoặc 3 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 25 hoặc 28 hoặc 30 hoặc 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại duy tác thứ nhất được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: đổng lực đại duy tác thứ nhất có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nếu là đổng lực nhị nhân: 2 nhân (vô tham, vô sân); nếu là đổng lực tam nhân: 3 nhân (vô tham, vô sân, vô si) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Nếu là đổng lực nhị nhân có trưởng: một trong 3 pháp trưởng (dục, cần, tâm); nếu là đổng lực tam nhân có trưởng: một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Adhipati;

[Tr. 89] Trang 89

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại duy tác danh uẩn)

(d) Pháp duyên tác ý hiện diện trong danh uẩn đổng lực thứ nhất trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nếu là đổng lực nhị nhân: nhóm pháp duyên 7 danh quyền (trừ tuệ); nếu là đổng lực tam nhân: nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là đổng lực thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là đổng lực thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là đổng lực nhị nhân: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (tầm, cần, niệm, nhất tâm); nếu là đổng lực tam nhân: nhóm pháp duyên 5 đạo chi (tuệ, tầm, cần, niệm, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (6 + 7 = 13)

  1. Các pháp quả là 4 danh uẩn đổng lực đại duy tác thứ nhất khi bắt cảnh thông thường:

(a) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 89 tâm, 52 tâm sở, 18 sắc thành đạt quá khứ hoặc vị lai, 10 sắc không thành đạt thuộc ba thời, chế định — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (b) Đôi khi bắt cảnh thông thường là 18 sắc thành đạt hiện tại — một trong các cảnh thuộc 6 cảnh này làm pháp duyên trợ bằng 4 năng lực duyên: Ārammaṇa, Purejāta, Atthi, Avigata; (4)

[Tr. 90] Trang 90

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(c) Vào thời điểm cận tử, bắt cảnh thông thường là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử — sắc ý căn này làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Ārammaṇa, Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6) (d) Các pháp quả là 4 danh uẩn đổng lực đại duy tác tương ưng trí thứ nhất khi bắt cảnh với lòng tôn kính: Một trong các pháp duyên thuộc cảnh pháp được bắt với lòng tôn kính là Đạo A-la-hán, Quả A-la-hán, Niết-bàn trợ bằng 3 năng lực duyên: Ārammaṇa, Adhipati, Upanissaya; (3)

[Ghi chú: Đối với nhóm Vô gián duyên, nhóm Tiền sanh căn, nhóm Thuần cận y, hãy nương theo những gì đã giải thích ở đổng lực đại thiện mà hiểu và quán chiếu.]

Do 25 hoặc 28 hoặc 30 hoặc 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại duy tác thứ nhất được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Ở đổng lực thứ hai trở đi, khi thêm duyên Trùng dụng (Āsevana) vào nhóm Vô gián duyên, thì tương ứng có 26 hoặc 29 hoặc 31 hoặc 28 thứ pháp duyên hỗ trợ.]

[Tr. 91] Trang 91

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực an chỉ)

ĐỔNG LỰC AN CHỈ — LỘ Ý MÔN (APPANĀJAVANA MANODVĀRAVĪTHI)
ĐỔNG LỰC DỤC GIỚI VÀ ĐỔNG LỰC AN CHỈ
  1. Các đổng lực an chỉ có thể sinh khởi phía sau 2 loại tâm đại thiện thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn và hữu dẫn) gồm:

(a) Đổng lực đại hành thiện thọ hỷ: 4; (b) Đổng lực Thánh Đạo thọ hỷ: 16; (c) Đổng lực Thánh Quả dưới thọ hỷ: 12. Tổng cộng: 32 đổng lực an chỉ.

  1. Các đổng lực an chỉ có thể sinh khởi phía sau 2 loại tâm đại thiện thọ xả tương ưng trí (vô dẫn và hữu dẫn) gồm:

(a) Đổng lực đại hành thiện thọ xả: 5; (b) Đổng lực Thánh Đạo thọ xả: 4; (c) Đổng lực Thánh Quả dưới thọ xả: 3. Tổng cộng: 12 đổng lực an chỉ.

  1. Các đổng lực an chỉ có thể sinh khởi phía sau 2 loại tâm đại duy tác thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn và hữu dẫn) gồm:

[Tr. 92] Trang 92

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(a) Đổng lực đại hành duy tác thọ hỷ: 4; (b) Đổng lực Quả A-la-hán thọ hỷ: 4. Tổng cộng: 8 đổng lực an chỉ.

  1. Các đổng lực an chỉ có thể sinh khởi phía sau 2 loại tâm đại duy tác thọ xả tương ưng trí (vô dẫn và hữu dẫn) gồm:

(a) Đổng lực đại hành duy tác thọ xả: 5; (b) Đổng lực Quả A-la-hán thọ xả: 1. Tổng cộng: 6 đổng lực an chỉ.

LỘ ĐỔNG LỰC ĐẠI HÀNH THIỆN (MAHAGGATA KUSALA-JAVANAVĪTHI)

Các lộ đổng lực đại hành thiện gồm có:

  1. Lộ đổng lực đại hành thiện sơ đắc (ādikammika): 9 lộ;
  2. Lộ đổng lực đại hành thiện nhập thiền (samāpatti): 9 lộ.

Tổng cộng: 18 lộ.

LỘ ĐỔNG LỰC ĐẠI HÀNH THIỆN SƠ ĐẮC

Hữu phần dao động, Hữu phần dứt dòng, Ý môn hướng tâm, Chuẩn bị (parikamma), Cận định (upacāra), Thuận thứ (anuloma), Chuyển tánh (gotrabhū). Sau đó, một trong 9 loại đổng lực đại hành thiện do là sơ đắc nên chỉ đảm nhận phận sự an chỉ định duy nhất một lần rồi diệt; tiếp theo sau đó, một trong 13 loại tâm hữu phần tam nhân...

[Tr. 93] Trang 93

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại hành thiện)

... làm phận sự hữu phần, khởi lên như dòng hữu phần tương ứng rồi diệt.

LỘ ĐỔNG LỰC ĐẠI HÀNH THIỆN NHẬP THIỀN

Hữu phần dao động, Hữu phần dứt dòng, Ý môn hướng tâm, Chuẩn bị, Cận định, Thuận thứ, Chuyển tánh. Sau đó, một trong 9 loại đổng lực đại hành thiện đảm nhận phận sự an chỉ định khởi lên vô số lần như một dòng thác rồi diệt; tiếp theo sau đó, một trong 13 loại tâm hữu phần tam nhân làm phận sự hữu phần khởi lên tương ứng rồi diệt.

DANH UẨN ĐỔNG LỰC ĐẠI HÀNH THIỆN (MAHAGGATA KUSALA-JAVANA NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là 4 danh uẩn của 9 loại đổng lực đại hành thiện được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 6 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại hành thiện được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 9 loại đổng lực đại hành thiện:

[Tr. 94] Trang 94

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm 9 loại đổng lực đại hành thiện có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si hiện diện trong danh uẩn của 9 đổng lực đại hành thiện trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (d) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên 3 danh vật thực: xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ, tín, cần, niệm, nhất tâm, tuệ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là đại hành thiện Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là Nhị thiền: nhóm pháp duyên 4 thiền chi; nếu là Tam thiền: nhóm pháp duyên 3 thiền chi; nếu là Tứ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi; nếu là 5 đại hành thiện Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là đại hành thiện Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 đạo chi (trừ 3 giới phần); nếu là các đại hành thiện thuộc Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, và 5 loại đại hành thiện Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (trừ 3 giới phần và tầm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (6 + 7 = 13)

[Tr. 95] Trang 95

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại hành thiện)

  1. Các pháp quả là 4 danh uẩn Sơ thiền sắc giới thiện:

(a) 10 biến xứ chế định (kasiṇa-paññatti); (b) 10 bất tịnh chế định (asubha-paññatti); (c) 32 thân phần chế định là đối tượng của thân hành niệm; (d) Hơi thở vào hơi thở ra chế định là đối tượng của niệm hơi thở = quang tướng tương tợ của niệm hơi thở (ānāpāna-paṭibhāganimitta); (e) Chúng sanh hữu khổ hữu lạc chế định là đối tượng của từ (mettā); (f) Chúng sanh chịu khổ chế định là đối tượng của bi (karuṇā); (g) Chúng sanh an vui chế định là đối tượng của hỷ (muditā). Một trong 25 đối tượng chế định thích hợp này làm pháp duyên cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

Các pháp quả là 4 danh uẩn thuộc Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền sắc giới thiện: (a) 10 biến xứ chế định; (b) Hơi thở vào hơi thở ra chế định là đối tượng của niệm hơi thở = quang tướng tương tợ của niệm hơi thở; (c) Chúng sanh hữu khổ hữu lạc chế định là đối tượng của từ; (d) Chúng sanh chịu khổ chế định là đối tượng của bi; (e) Chúng sanh an vui chế định là đối tượng của hỷ.

[Tr. 96] Trang 96

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Một trong 14 đối tượng chế định thích hợp này làm pháp duyên cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

Các pháp quả là 4 danh uẩn thuộc Ngũ thiền sắc giới thiện: (a) 10 biến xứ chế định; (b) Hơi thở vào hơi thở ra chế định là đối tượng của niệm hơi thở = quang tướng tương tợ của niệm hơi thở; (c) Tất cả chúng sanh hữu khổ hữu lạc chế định là đối tượng của xả phạm trú (upekkhā-brahmavihāra). Một trong 12 đối tượng chế định thích hợp này làm pháp duyên cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

Các pháp quả là 4 danh uẩn Không vô biên xứ thiện (ākāsānañcāyatana-kusala): Hư không chế định (ākāsa-paññatti) có được do gỡ bỏ một trong 9 biến xứ (trừ hư không biến xứ) làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

Các pháp quả là 4 danh uẩn Thức vô biên xứ thiện (viññāṇañcāyatana-kusala): Danh uẩn Không vô biên xứ thiện quá khứ làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

Các pháp quả là 4 danh uẩn Vô sở hữu xứ thiện (ākiñcaññāyatana-kusala): Chế định vô sở hữu (natthibhāva-paññatti) biểu thị sự vắng mặt của tâm thiền Không vô biên xứ làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

Các pháp quả là 4 danh uẩn Phi tưởng phi phi tưởng xứ thiện (nevasaññānāsaññāyatana-kusala): Danh uẩn Vô sở hữu xứ thiện quá khứ làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

[Tr. 97] Trang 97

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại hành thiện)

  1. Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực đại hành thiện thọ hỷ thứ nhất: Danh uẩn đại thiện thọ hỷ tương ưng trí (hữu dẫn hoặc vô dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh (gotrabhū) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)

Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực đại hành thiện thọ hỷ sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi): Các danh uẩn đại hành thiện thọ hỷ cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)

Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực đại hành thiện thọ xả thứ nhất: Danh uẩn đổng lực đại thiện thọ xả tương ưng trí đảm nhận phận sự Chuyển tánh đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)

Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực đại hành thiện thọ xả sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi): Các danh uẩn đại hành thiện thọ xả cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)

[Tr. 98] Trang 98

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực đại hành thiện thọ hỷ thứ nhất: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại thiện thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực đại hành thiện thọ hỷ sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại hành thiện thọ hỷ cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực đại hành thiện thọ xả thứ nhất: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại thiện thọ xả tương ưng trí (hữu dẫn hoặc vô dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực đại hành thiện thọ xả sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại hành thiện thọ xả cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

[Tr. 99] Trang 99

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại hành duy tác)

  1. Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 9 đổng lực đại hành thiện: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 87 tâm (trừ Đạo và Quả A-la-hán), 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại hành thiện được sinh khởi và an trú.

Nếu bậc thiện nam/nữ hành giả đã chứng đắc quả vị A-la-hán và đã thành tựu các tầng thiền chứng, thì cũng có thể quán chiếu phần phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna của các đổng lực đại hành duy tác dưới đây.

DANH UẨN ĐỔNG LỰC ĐẠI HÀNH DUY TÁC (MAHAGGATA KRIYĀ-JAVANA NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là 4 danh uẩn của 9 loại đổng lực đại hành duy tác được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 6 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại hành duy tác được sinh khởi và an trú.

[Tr. 100] Trang 100

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 9 loại đổng lực đại hành duy tác:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 9 đổng lực đại hành duy tác, 35 tâm sở (trừ 3 giới phần) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si hiện diện trong danh uẩn của 9 đổng lực đại hành duy tác trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (d) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ, tín, cần, niệm, nhất tâm, tuệ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là 1 tâm đại hành duy tác Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là 1 tâm Nhị thiền: nhóm pháp duyên 4 thiền chi; nếu là 1 tâm Tam thiền: nhóm pháp duyên 3 thiền chi; nếu là 1 tâm Tứ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi; nếu là 5 tâm Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là 1 tâm đại hành duy tác Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 đạo chi (trừ 3 giới phần); nếu là 1 tâm Nhị thiền, Tam...

[Tr. 101] Trang 101

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại hành duy tác)

(h tiếp) ... 1 tâm Nhị thiền, 1 tâm Tam thiền, 1 tâm Tứ thiền, và 5 tâm Ngũ thiền đại hành duy tác: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (trừ 3 giới phần và tầm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (6 + 7 = 13)

  1. (a) Các pháp quả là 4 danh uẩn Sơ thiền sắc giới duy tác: Một trong 25 đề mục chế định (paññatti) thích hợp làm pháp duyên cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

(b) Các pháp quả là 4 danh uẩn thuộc Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền sắc giới duy tác: Một trong 14 đề mục chế định thích hợp làm pháp duyên cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (c) Các pháp quả là 4 danh uẩn thuộc Ngũ thiền sắc giới duy tác: Một trong 12 đề mục chế định thích hợp làm pháp duyên cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (d) Các pháp quả là 4 danh uẩn Không vô biên xứ duy tác (ākāsānañcāyatanakriyā): Hư không chế định (ākāsa-paññatti) có được do gỡ bỏ một trong 9 biến xứ (trừ hư không biến xứ) làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (e) Các pháp quả là 4 danh uẩn Thức vô biên xứ duy tác (viññāṇañcāyatanakriyā): Một trong hai pháp duyên là danh uẩn Không vô biên xứ thiện hoặc duy tác quá khứ làm cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

[Ghi chú: Cả Không vô biên xứ thiện từng sinh khởi trong nội thân ở kiếp này hoặc kiếp trước, lẫn Không vô biên xứ duy tác từng sinh khởi trong nội thân ở kiếp này — cả hai loại thiện và duy tác ấy... [101]]

[Tr. 102] Trang 102

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

... đều có thể làm cảnh cho danh uẩn đổng lực Thức vô biên xứ duy tác.]

(f) Các pháp quả là 4 danh uẩn Vô sở hữu xứ duy tác (ākiñcaññāyatanakriyā): Chế định vô sở hữu (natthibhāva-paññatti) biểu thị sự vắng mặt của tâm thiền Không vô biên xứ làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (g) Các pháp quả là 4 danh uẩn Phi tưởng phi phi tưởng xứ duy tác (nevasaññānāsaññāyatanakriyā): Một trong hai pháp duyên là danh uẩn Vô sở hữu xứ thiện hoặc duy tác quá khứ làm cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

  1. (a) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực đại hành duy tác thọ hỷ thứ nhất: Danh uẩn đại duy tác thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh (gotrabhū) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)

(b) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực đại hành duy tác thọ xả thứ nhất: Danh uẩn đại duy tác thọ xả tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6) (c) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của các đổng lực đại hành duy tác...

[Tr. 103] Trang 103

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực đại hành duy tác)

(c tiếp) ... thọ hỷ hoặc thọ xả sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi): Các danh uẩn đại hành duy tác thọ hỷ hoặc thọ xả cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)

  1. (a) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực đại hành duy tác thọ hỷ thứ nhất: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại duy tác thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

(b) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực đại hành duy tác thọ hỷ sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại hành duy tác thọ hỷ cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5) (c) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực đại hành duy tác thọ xả thứ nhất: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại duy tác thọ xả tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

[Tr. 104] Trang 104

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(d) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực đại hành duy tác thọ xả sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại hành duy tác thọ xả cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

  1. Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 9 đổng lực đại hành duy tác: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm 89 tâm, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực đại hành duy tác được sinh khởi và an trú.

DANH UẨN ĐỔNG LỰC THÁNH ĐẠO (ARIYAMAGGA-JAVANA NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là 4 danh uẩn của 20 đổng lực Thánh Đạo được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 3 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 6 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ, mà danh uẩn đổng lực Thánh Đạo được sinh khởi và an trú.

[Tr. 105] Trang 105

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn đổng lực Thánh Đạo)

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 20 đổng lực Thánh Đạo:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 20 đổng lực Thánh Đạo, 36 tâm sở (trừ 2 vô lượng) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Sampayutta, Atthi, Avigata; (6)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si hiện diện trong danh uẩn của 20 đổng lực Thánh Đạo trợ cho các uẩn tương ưng bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (d) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên 3 danh vật thực: xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ, tín, cần, niệm, nhất tâm, tuệ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là 4 tâm Đạo Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là 4 tâm Đạo Nhị thiền: nhóm pháp duyên 4 thiền chi; nếu là 4 tâm Đạo Tam thiền: nhóm pháp duyên 3 thiền chi; nếu là 4 tâm Đạo Tứ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi; nếu là 4 tâm Đạo Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là 4 tâm Đạo Sơ thiền: nhóm pháp duyên 8 đạo chi trợ; nếu là các tâm Đạo thuộc Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 7 đạo chi (trừ tầm)...

[Tr. 106] Trang 106

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(h tiếp) ... 7 đạo chi (trừ tầm) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (6 + 7 = 13)

  1. Pháp duyên là cảnh Niết-bàn trợ bằng 3 năng lực duyên: Ārammaṇa, Adhipati, Upanissaya; (3)
  1. (a) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 16 đổng lực Thánh Đạo thọ hỷ: Danh uẩn đại thiện thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh (gotrabhū) hoặc Thanh tịnh / Ly cấu (vodāna) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)

(b) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực Thánh Đạo thọ xả: Danh uẩn đại thiện thọ xả tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh hoặc Thanh tịnh đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Āsevana, Natthi, Vigata; (6)

  1. (a) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 16 đổng lực Thánh Đạo thọ hỷ: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại thiện thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh hoặc Thanh tịnh làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

(b) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực Thánh Đạo thọ xả: Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn...

[Tr. 107] Trang 107

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn đổng lực Thánh Đạo)

(b tiếp) ... đại thiện thọ xả tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Chuyển tánh hoặc Thanh tịnh làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

  1. (a) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Sơ Đạo (Nhập lưu Đạo): Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

(b) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Nhị Đạo (Nhất lai Đạo): Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1) (c) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Tam Đạo (Bất lai Đạo): Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, tâm Nhị Đạo, tâm Nhị Quả, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1) (d) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Tứ Đạo (A-la-hán Đạo): Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, tâm Nhị Đạo, tâm Nhị Quả, tâm Tam Đạo, tâm Tam Quả, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định...

[Tr. 108] Trang 108

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(d tiếp) ... một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 28 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn đổng lực Thánh Đạo được sinh khởi và an trú.

LỘ ĐỔNG LỰC NHẬP QUẢ ĐỊNH (PHALASAMĀPATTIVĪTHI)
PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA 20 ĐỔNG LỰC QUẢ VÔ GIÁN ĐẠO (MAGGĀNANTARAPHALA-JAVANA 20)

Các pháp quả là 4 danh uẩn của 20 đổng lực Quả vô gián Đạo được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 14 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 3 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 6 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 29 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà đổng lực Quả vô gián Đạo được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là 4 danh uẩn của 20 đổng lực Quả vô gián Đạo:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 20 đổng lực Quả vô gián Đạo, 36 tâm sở (trừ 2 vô lượng) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

(b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si hiện diện trong danh uẩn của 20 đổng lực Quả vô gián Đạo trợ...

[Tr. 109] Trang 109

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực Quả vô gián Đạo)

(b tiếp) ... trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (d) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (e) Nhóm pháp duyên 3 danh vật thực: xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ, tín, cần, niệm, nhất tâm, tuệ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Nếu là 4 tâm Quả vô gián Đạo Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là 4 tâm Quả vô gián Đạo Nhị thiền: nhóm pháp duyên 4 thiền chi; nếu là 4 tâm Quả vô gián Đạo Tam thiền: nhóm pháp duyên 3 thiền chi; nếu là 4 tâm Quả vô gián Đạo Tứ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi; nếu là 4 tâm Quả vô gián Đạo Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Nếu là tâm Quả vô gián Đạo Sơ thiền: nhóm pháp duyên 8 đạo chi trợ; nếu là 4 tâm Quả vô gián Đạo thuộc Nhị thiền, 4 tâm thuộc Tam thiền, 4 tâm thuộc Tứ thiền, 4 tâm thuộc Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 7 đạo chi (trừ tầm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (7 + 7 = 14)

  1. Pháp duyên là cảnh Niết-bàn trợ bằng 3 năng lực duyên: Ārammaṇa, Adhipati, Upanissaya; (3)
  2. Một trong các danh uẩn thuộc 20 đổng lực Thánh Đạo tương ứng đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên...

[Tr. 110] Trang 110

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. (tiếp) ... làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Kamma, Natthi, Vigata; (6)
  2. Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn Thánh Đạo tương ứng trong 20 đổng lực Thánh Đạo làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  1. (a) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Sơ Quả: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

(b) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Nhị Quả: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, tâm Nhị Đạo, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1) (c) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Tam Quả: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, tâm Nhị Đạo, tâm Nhị Quả, tâm Tam Đạo, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1) (d) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Tứ Quả: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế...

[Tr. 111] Trang 111

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực Quả trong Quả định)

(d tiếp) ... tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, tâm Nhị Đạo, tâm Nhị Quả, tâm Tam Đạo, tâm Tam Quả, tâm Tứ Đạo, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 29 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà đổng lực Quả vô gián Đạo được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA 20 ĐỔNG LỰC QUẢ TRONG QUẢ ĐỊNH (PHALASAMĀPATTI-PHALAJAVANA 20)

Hữu phần dao động, Hữu phần dứt dòng, Ý môn hướng tâm, Thuận thứ (anuloma) 4 lần hoặc 3 lần — sau đó, dòng tâm Quả Nhập lưu (hoặc dòng tâm Quả Nhất lai / dòng tâm Quả Bất lai / dòng tâm Quả A-la-hán) sinh khởi và diệt liên tục vô số lần như một dòng thác; tiếp sau đó, một tâm hữu phần thích hợp trong 13 tâm hữu phần tam nhân làm phận sự hữu phần, sinh khởi tương ứng rồi diệt.

[Ghi chú: Trong lộ Quả định Nhập lưu, lộ Quả định Nhất lai, lộ Quả định Bất lai: các tâm đảm nhận phận sự Thuận thứ là một trong 4 loại tâm đại thiện tương ưng trí. Trong lộ Quả định A-la-hán: các tâm đảm nhận phận sự Thuận thứ là một trong 4 loại tâm đại duy tác tương ưng trí. Bậc Nhập lưu có thể nhập Quả định Nhập lưu; bậc Nhất lai có thể nhập Quả định Nhất lai; bậc Bất lai có thể nhập Quả định Bất lai; bậc A-la-hán có thể nhập Quả định A-la-hán... [111]]

[Tr. 112] Trang 112

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

... tương ứng từng bậc mà an hưởng trạng thái tịch tịnh của Quả định. Bậc hành giả nhập Quả định của chính mình có thể quán chiếu phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna đối với các đổng lực Thánh Quả trong Quả định đó, cũng như đối với các đổng lực Quả khác ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo trong lộ Đạo, theo phương thức dưới đây.]

ĐIỀU ĐẶC BIỆT CẦN GHI NHỚ

Trong lộ trình tâm Thánh Đạo (ariyamaggavīthi), ở phía sau Thánh Đạo, đổng lực Thánh Quả tương ứng sinh khởi 2 hoặc 3 lần. Trong đó, đổng lực Quả vô gián Đạo (maggānantaraphala-javana) là đổng lực Thánh Quả tương ứng sinh khởi kế tiếp sát liền ngay sau Thánh Đạo. Nói cho rõ hơn: trong lộ Đạo, khi đổng lực Thánh Quả sinh khởi 2 hoặc 3 lần, thì đổng lực Thánh Quả thứ nhất là đổng lực Thánh Quả vô gián Đạo; còn đổng lực Thánh Quả thứ hai (hoặc đổng lực Thánh Quả thứ hai và thứ ba) chính là các đổng lực Quả khác ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo.

Mặt khác, chư bậc Thánh hiền có thể nhập lại vào các Thánh Quả mà mình đã chứng đắc; việc này gọi là "Nhập Quả định" (phalasamāpatti). Hãy ghi nhớ rằng các đổng lực Quả hiện diện trong lộ Quả định đó cũng chính là các đổng lực Quả ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo.

Phương thức liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna nơi đổng lực Quả vô gián Đạo đã được trình bày ở trên. Nay xin tiếp tục trình bày phần phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna nơi các danh uẩn của các đổng lực Quả ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo = đổng lực Quả trong Quả định.

[Tr. 113] Trang 113

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực Quả trong Quả định)

Các pháp quả là 4 danh uẩn của 20 đổng lực Quả ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 14 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 3 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên;
  6. Nhóm thuần cận y duyên: 1 duyên.

Do 30 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà đổng lực Quả trong Quả định được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 20 đổng lực Quả ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo:

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 20 đổng lực Quả ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo, 36 tâm sở (trừ 2 vô lượng) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 20 đổng lực Quả ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Một trong 4 pháp trưởng (dục, cần, tâm, thẩm) làm pháp duyên trợ bằng năng lực duyên: Adhipati; (d) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma;

[Tr. 114] Trang 114

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(e) Nhóm pháp duyên 3 danh vật thực: xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (f) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ, tín, cần, niệm, nhất tâm, tuệ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (g) Đổng lực Quả ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo ấy: Nếu là đổng lực Quả thuộc Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là Nhị thiền: nhóm pháp duyên 4 thiền chi; nếu là Tam thiền: nhóm pháp duyên 3 thiền chi; nếu là Tứ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi; nếu là Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (h) Đổng lực Quả ấy nếu thuộc Sơ thiền: nhóm pháp duyên 8 đạo chi trợ; nếu thuộc Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 7 đạo chi (trừ tầm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (7) (7 + 7 = 14)

  1. Pháp duyên là cảnh Niết-bàn trợ bằng 3 năng lực duyên: Ārammaṇa, Adhipati, Upanissaya; (3)
  1. (a) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 12 đổng lực hạ Quả thọ hỷ thứ nhất: Danh uẩn đại thiện thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Thuận thứ (anuloma) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

[Tại đây ám chỉ đến đổng lực Quả đầu tiên trong lộ Quả định].

PHẦN IV (TRANG 115 – 156)

TỔNG QUAN LƯỚI DUYÊN & THOÁT KHỎI LUÂN HỒI

PAṬṬHĀNA-SAMODHĀNA — THẤU SUỐT BIỂN DUYÊN, VIÊN MÃN THOÁT LY

📖 Trang in nguyên tác: Trang 115 – 156 ☸ Căn bản: Tổng Quan Lưới Duyên & Thoát Ly Luân Hồi

[Tr. 115] Trang 115

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực Quả trong Quả định)

(b) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 12 đổng lực hạ Quả thọ hỷ sinh phía sau (từ đổng lực Quả thứ hai trở đi trong cả hai lộ Đạo và lộ Quả định): Các danh uẩn hạ Quả thọ hỷ cùng loại đi trước (từ đổng lực Quả thứ nhất trở đi) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5) (c) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 3 đổng lực hạ Quả thọ xả thứ nhất (ám chỉ đổng lực Quả đầu tiên trong lộ Quả định): Danh uẩn đại thiện thọ xả tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Thuận thứ đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5) (d) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 3 đổng lực hạ Quả thọ xả sinh phía sau (từ đổng lực Quả thứ hai trở đi trong cả hai lộ Đạo và lộ Quả định): Các danh uẩn hạ Quả thọ xả cùng loại đi trước (từ đổng lực Quả thứ nhất trở đi) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5) (e) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực Quả A-la-hán thọ hỷ thứ nhất: ...

[Tr. 116] Trang 116

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(e tiếp) ... Danh uẩn đại duy tác thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Thuận thứ đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5) (Ám chỉ đổng lực Quả thứ nhất của Quả A-la-hán trong lộ Quả định). (f) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực Quả A-la-hán thọ hỷ sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi trong cả lộ Đạo A-la-hán và lộ Quả định A-la-hán): Các danh uẩn Quả A-la-hán thọ hỷ cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5) (g) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 1 đổng lực Quả A-la-hán thọ xả thứ nhất (trong lộ Quả định A-la-hán): Danh uẩn đổng lực đại duy tác thọ xả tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Thuận thứ đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5) (h) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 1 đổng lực Quả A-la-hán thọ xả sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi trong cả lộ Đạo A-la-hán và lộ Quả định A-la-hán): ...

[Tr. 117] Trang 117

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực Quả trong Quả định)

(h tiếp) ... Danh uẩn đổng lực Quả A-la-hán thọ xả cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5) (i) Khi xuất khỏi Diệt định (nirodhasamāpatti): Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Quả Bất lai của bậc Bất lai: Danh uẩn đổng lực cuối cùng của tâm Phi tưởng phi phi tưởng xứ thiện đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5) (j) Khi xuất khỏi Diệt định: Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Quả A-la-hán của bậc A-la-hán: Danh uẩn đổng lực cuối cùng của tâm Phi tưởng phi phi tưởng xứ duy tác đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. (a) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 12 đổng lực hạ Quả thọ hỷ thứ nhất (trong lộ Quả định): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại thiện thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Thuận thứ làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

(b) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 12 đổng lực hạ Quả thọ hỷ sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi trong lộ Đạo và lộ Quả định): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn hạ Quả thọ hỷ cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi)...

[Tr. 118] Trang 118

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(b tiếp) ... làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5) (c) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 3 đổng lực hạ Quả thọ xả thứ nhất (trong lộ Quả định): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại thiện thọ xả tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Thuận thứ làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5) (d) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 3 đổng lực hạ Quả thọ xả sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi trong lộ Đạo và lộ Quả định): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn hạ Quả thọ xả cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5) (e) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực Quả A-la-hán thọ hỷ thứ nhất (trong lộ Quả định A-la-hán): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại duy tác thọ hỷ tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Thuận thứ làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

[Tr. 119] Trang 119

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực Quả trong Quả định)

(f) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 đổng lực Quả A-la-hán thọ hỷ sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi trong lộ Đạo A-la-hán và lộ Quả định A-la-hán): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn Quả A-la-hán thọ hỷ cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5) (g) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 1 đổng lực Quả A-la-hán thọ xả thứ nhất (trong lộ Quả định A-la-hán): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn đại duy tác thọ xả tương ưng trí (vô dẫn hoặc hữu dẫn) đảm nhận phận sự Thuận thứ làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5) (h) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 1 đổng lực Quả A-la-hán thọ xả sinh phía sau (từ đổng lực thứ hai trở đi trong lộ Đạo A-la-hán và lộ Quả định A-la-hán): Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của các danh uẩn Quả A-la-hán thọ xả cùng loại đi trước (từ đổng lực thứ nhất trở đi) làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5) (i) Khi xuất khỏi Diệt định: Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Quả Bất lai và 5 đổng lực Quả A-la-hán...

[Tr. 120] Trang 120

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(i tiếp) ... Sắc ý căn sinh vào thời điểm khoảng chừng một sát-na tâm trước chính mình làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

  1. Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 20 đổng lực Quả ngoài đổng lực Quả vô gián Đạo: 20 thiện nghiệp Thánh Đạo quá khứ có năng lực mạnh làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)
  1. (a) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Sơ Quả: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

(b) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Nhị Quả: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, tâm Nhị Đạo, tâm Nhị Quả, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1) (c) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Tam Quả: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, tâm Nhị Đạo, tâm Nhị Quả, tâm Tam Đạo, tâm Tam Quả, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

[Tr. 121] Trang 121

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Đổng lực Quả trong Quả định)

(d) Đối với các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 đổng lực Tứ Quả: Nhóm pháp duyên có năng lực mạnh gồm: 81 tâm hiệp thế, tâm Sơ Đạo, tâm Sơ Quả, tâm Nhị Đạo, tâm Nhị Quả, tâm Tam Đạo, tâm Tam Quả, tâm Tứ Đạo, tâm Tứ Quả, 52 tâm sở, 28 sắc, một số chế định thích hợp làm duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Pakatūpanissaya; (1)

Do 30 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà đổng lực Quả trong Quả định được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Trong nhóm Dị thời nghiệp, tác giả đã viết gộp chung các thiện nghiệp Thánh Đạo. Khi thực hành quán chiếu trên thực tế, hành giả chỉ quán chiếu pháp Thánh Đạo tương ứng tạo duyên sinh khởi cho Thánh Quả tương ứng mà thôi.]

SUỐT CHẶNG ĐƯỜNG LUÂN HỒI (SAṂSĀRĀ-KHARĪ-TA-HLYAUK)

Tại đây, việc cấu tạo ngũ uẩn ở từng thời điểm thuộc các loại sát-na tâm xứng hợp có thể sinh khởi trong suốt một kiếp sống, từ lúc tái sanh cho đến lúc tử của một hành giả là con người tam nhân, và việc trình bày phần phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna đã hoàn tất. Bậc thiện trí thức sau khi cấu tạo ngũ uẩn ở các sát-na tâm trong tầm quán chiếu của mình, hãy nương theo phương pháp trên mà quán chiếu.

Trong suốt một kiếp sống hiện tại gọi là "addhā-paccuppanna" (hiện tại theo thời kỳ), từ lúc tái sanh cho đến lúc tử, sau khi đã dùng phương pháp ngũ uẩn để quán chiếu phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna nơi từng sát-na tâm thuộc các loại tâm đã sinh, đang sinh và sẽ sinh trong dòng tương tục danh sắc của mình rồi, thì hành giả hoàn toàn có thể chuyển sang quán chiếu...

[Tr. 122] Trang 122

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

... quán chiếu đến các kiếp quá khứ liên tục cũng như các kiếp vị lai liên tục.

Khi quán chiếu như thế, không thể nào quán chiếu hết sạch tất cả các ngũ uẩn hiện diện ở từng sát-na tâm sinh khởi trong suốt một kiếp sống. Hãy lưu ý rằng chỉ quán chiếu cho cùng tột các chủng loại tâm trong khả năng có thể mà thôi.

Trong chặng đường lăn trôi chìm nổi suốt luân hồi, có khi do bất thiện nghiệp có cơ hội trổ quả nên hành giả đã từng bị đọa vào bốn cõi ác thú; có khi do thiện nghiệp có cơ hội trổ quả nên đã từng được thọ hưởng dung mạo rạng ngời ở các cõi thượng lưu như cõi người, cõi trời, cõi phạm thiên. Ở các kiếp sống ấy, hành giả cũng có thể quán chiếu phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna tương tự như trong kiếp hiện tại này. Khi quán chiếu như vậy, đối với ngũ uẩn ở các sát-na tâm trong lộ trình tâm, hãy nương theo phương pháp đã trình bày ở trên mà quán chiếu. Tại đây, xin tiếp tục trình bày về các tâm ngoài lộ trình tâm (vīthimutta-citta).

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA TÁI SANH VÔ NHÂN (AHETUKA-PAṬISANDHI)

[Ghi chú: Đối với sắc uẩn, hãy nương theo phương pháp trước mà quán chiếu.]

Tâm tái sanh vô nhân có 2 loại:

  1. Tâm thẩm tấn thọ xả quả bất thiện vô nhân;
  2. Tâm thẩm tấn thọ xả quả thiện vô nhân.
  1. Tâm thẩm tấn thọ xả quả bất thiện vô nhân là tâm tái sanh của chúng sanh nơi bốn cõi ác thú (apāya).

[Tr. 123] Trang 123

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tái sanh vô nhân)

  1. Tâm thẩm tấn thọ xả quả thiện vô nhân là tâm tái sanh của:

(a) Jaccandha = người mù bẩm sinh từ lúc tái sanh; (b) Jaccabadhira = người điếc bẩm sinh từ lúc tái sanh; (c) Jaccaghāna = người không có tỷ tịnh sắc từ lúc tái sanh; (d) Jaccamūga = người câm ngọng, phát âm không rõ ràng từ lúc tái sanh; (e) Jaccajaḷa = người đần độn ngây ngô từ lúc tái sanh, tức người chậm lụt vụng về, không phân biệt được cả những việc sơ đẳng như đong đếm đấu thúng hay phương hướng đông tây nam bắc; (f) Jaccummataka = người điên loạn bẩm sinh từ lúc tái sanh; (g) Paṇḍaka = người có dị tật về sinh dục (hoạn quan, bất lực bẩm sinh); (h) Ubhatobyañjanaka = người có hai căn tính (lưỡng tính), tức người mang cả hai bộ phận sinh dục nam và nữ, hoặc lúc hiển lộ tướng nam lúc hiển lộ tướng nữ; (i) Napuṃsaka = người vô tính, tức không hiển lộ rõ cả căn tính nam lẫn căn tính nữ; (j) Mamma = người nói lắp, khi nói không liền mạch mà cứ ngập ngừng giật cục — cùng những người không đủ phẩm chất làm người trọn vẹn như thế; và: (k) Vinipātikāsura = chư thiên cấp thấp, bám víu nương nhờ vào các vị đại thọ thần, không có nơi ăn chốn ở hay tài sản thọ dụng tốt đẹp, sống lay lắt tiều tụy biến hoại.

Tâm này đảm nhận phận sự tái sanh ở đầu kiếp sống, đảm nhận phận sự hữu phần ở khoảng giữa, và sau đó đảm nhận phận sự tử ở cuối kiếp sống. Nay xin bắt đầu trình bày từ lúc tái sanh.

[Tr. 124] Trang 124

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Các pháp quả là 4 danh uẩn của 2 tâm tái sanh vô nhân được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 11 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 6 duyên;
  3. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  4. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn tái sanh vô nhân được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là 4 danh uẩn gồm: 2 tâm tái sanh vô nhân, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 2 tâm tái sanh vô nhân, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 2 tâm tái sanh vô nhân trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (e) Nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (7 + 4 = 11)

  1. Sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn tái sanh vô nhân của chính mình...

[Tr. 125] Trang 125

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tái sanh vô nhân)

  1. (tiếp) ... làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)
  2. Một trong 3 cảnh: nghiệp, nghiệp tướng, thú tướng làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)
  3. Một trong các danh uẩn thuộc 10 tâm tử dục giới (ở kiếp quá khứ vừa mới diệt) làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  1. (a) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 1 tâm tái sanh vô nhân ác thú (duggati-ahetuka-paṭisandhi), 10 tâm sở thông thường: Một trong 11 bất thiện nghiệp quá khứ (trừ tác ý phóng dật) làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

(b) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 1 tâm tái sanh vô nhân thiện thú (sugati-ahetuka-paṭisandhi), 10 tâm sở thông thường: Một trong 4 thiện nghiệp dục giới nhị nhân hạ liệt quá khứ làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 25 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn tái sanh vô nhân được sinh khởi và an trú.

[Ghi chú: Đối với sắc uẩn, hãy nương theo phương pháp trước mà quán chiếu. Sau đây xin tiếp tục trình bày về danh uẩn hữu phần vô nhân.]

[Tr. 126] Trang 126

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA HỮU PHẦN VÔ NHÂN (AHETUKA-BHAVAṄGA)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 2 tâm hữu phần vô nhân, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 11 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 24 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn hữu phần vô nhân được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 2 tâm hữu phần vô nhân, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 2 tâm hữu phần vô nhân, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 2 tâm hữu phần vô nhân trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya;

[Tr. 127] Trang 127

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn hữu phần vô nhân)

(e) Nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (7 + 4 = 11)

  1. Một trong 3 cảnh: nghiệp, nghiệp tướng, thú tướng làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)
  1. (a) Khi sinh khởi liền sau tâm tái sanh: pháp duyên là danh uẩn tái sanh vừa mới diệt xong;

(b) Khi sinh khởi liền sau tâm hữu phần trước: pháp duyên là danh uẩn hữu phần vừa mới diệt xong; (c) Khi sinh khởi liền sau tâm xác định: pháp duyên là danh uẩn xác định vừa mới diệt xong; (d) Khi sinh khởi liền sau tâm đổng lực: pháp duyên là danh uẩn đổng lực cuối cùng vừa mới diệt xong; (e) Khi sinh khởi liền sau tâm nạp cảnh: pháp duyên là danh uẩn nạp cảnh vừa mới diệt xong. Các pháp duyên này trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. (a) Khi sinh khởi liền sau tâm tái sanh: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn tái sanh vô nhân;

(b) Khi sinh khởi liền sau tâm hữu phần trước: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn hữu phần trước của chính mình; (c) Khi sinh khởi liền sau tâm xác định: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn xác định; (d) Khi sinh khởi liền sau tâm đổng lực: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn đổng lực cuối cùng;

[Tr. 128] Trang 128

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(e) Khi sinh khởi liền sau tâm nạp cảnh: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn nạp cảnh thứ hai; (f) Vào thời điểm cận tử: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử. Các pháp duyên này trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

  1. (a) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 1 tâm hữu phần vô nhân ác thú, 10 tâm sở thông thường: Một trong 11 bất thiện nghiệp quá khứ (trừ tác ý phóng dật) làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

(b) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 1 tâm hữu phần vô nhân thiện thú, 10 tâm sở thông thường: Một trong 4 thiện nghiệp dục giới nhị nhân hạ liệt quá khứ làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 24 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn hữu phần vô nhân được sinh khởi và an trú.

[Tr. 129] Trang 129

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tâm tử vô nhân)

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA TÂM TỬ VÔ NHÂN (AHETUKA-CUTI)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 2 tâm tử vô nhân, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 11 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 24 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tâm tử vô nhân được sinh khởi và an trú.

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là 4 danh uẩn gồm: 2 tâm tử vô nhân, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 2 tâm tử vô nhân, 10 tâm sở thông thường (trừ dục, hỷ, cần) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 2 tâm tử vô nhân trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (c) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh quyền: mạng quyền, tâm, thọ trợ bằng năng lực duyên: Indriya;

[Tr. 130] Trang 130

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(e) Nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (4) (7 + 4 = 11)

  1. Một trong 3 cảnh: nghiệp, nghiệp tướng, thú tướng làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)
  1. (a) Khi sinh khởi liền sau đổng lực: pháp duyên là danh uẩn đổng lực thứ năm thời cận tử vừa mới diệt xong;

(b) Khi sinh khởi liền sau nạp cảnh: pháp duyên là danh uẩn nạp cảnh thứ hai vừa mới diệt xong; (c) Khi sinh khởi liền sau hữu phần: pháp duyên là danh uẩn hữu phần vô nhân trước đó vừa mới diệt xong. Các pháp duyên này trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ chính tâm tử của mình làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  1. (a) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 1 tâm tử vô nhân ác thú, 10 tâm sở thông thường: Một trong 11 bất thiện nghiệp quá khứ (trừ tác ý phóng dật) làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

(b) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 1 tâm tử vô nhân thiện thú, 10 tâm sở thông thường: Một trong 4 thiện nghiệp dục giới nhị nhân hạ liệt quá khứ...

[Tr. 131] Trang 131

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tái sanh nhị nhân)

(b tiếp) ... làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 24 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tâm tử vô nhân được sinh khởi và an trú.

Nếu trong luân hồi quá khứ, bậc thiện trí thức từng là một chúng sanh nhị nhân (dvihetuka-satta), thì hãy quán chiếu phần phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna nơi danh uẩn tái sanh, hữu phần và tử nhị nhân ấy theo cách thức dưới đây.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA TÁI SANH NHỊ NHÂN DỤC GIỚI (KĀMADVIHETUKA-PAṬISANDHI)

Các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 tâm tái sanh nhị nhân, 32 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng và trí tuệ), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 6 duyên;
  3. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  4. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn tái sanh nhị nhân dục giới được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 tâm tái sanh nhị nhân, 32 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng và trí tuệ):

[Tr. 132] Trang 132

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tái sanh nhị nhân, 32 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng và trí tuệ) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 4 tâm tái sanh nhị nhân trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Nhóm pháp duyên 2 nhân: vô tham, vô sân trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 7 danh quyền (trừ tuệ) trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là tái sanh nhị nhân thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi (tầm, tứ, hỷ, lạc, nhất tâm) trợ; nếu là tái sanh nhị nhân thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (tầm, tứ, xả, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 4 đạo chi (trừ 3 giới phần và tuệ) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn của 4 tâm tái sanh nhị nhân của chính mình làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)
  1. Một trong 3 cảnh thích hợp: nghiệp, nghiệp tướng, thú tướng làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

[Tr. 133] Trang 133

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn hữu phần nhị nhân)

  1. Một trong các danh uẩn thuộc 5 tâm tử sắc giới hoặc 10 tâm tử dục giới đã diệt không gián đoạn làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  1. Một trong 8 thiện nghiệp dục giới thuộc quá khứ gồm: 4 thiện nghiệp tam nhân hạ liệt và 4 thiện nghiệp nhị nhân thù thắng làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà 4 danh uẩn tái sanh nhị nhân dục giới được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA DANH UẨN HỮU PHẦN NHỊ NHÂN (DVIHETUKA-BHAVAṄGA NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm hữu phần nhị nhân, 32 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng và trí tuệ), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn hữu phần nhị nhân được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là 4 danh uẩn gồm: 4 tâm hữu phần nhị nhân, 32 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng và trí tuệ):

[Tr. 134] Trang 134

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm hữu phần nhị nhân dục giới, 32 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng và trí tuệ) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn hữu phần nhị nhân trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Nhóm pháp duyên 2 nhân: vô tham, vô sân trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 7 danh quyền (trừ tuệ) trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là hữu phần nhị nhân thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi (tầm, tứ, hỷ, lạc, nhất tâm) trợ; nếu là hữu phần nhị nhân thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (tầm, tứ, xả, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 4 đạo chi (tầm, cần, niệm, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Các pháp quả là 4 danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 4 tâm hữu phần nhị nhân, 32 tâm sở: Một trong 3 cảnh: nghiệp, nghiệp tướng, thú tướng làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)
  1. (a) Khi sinh khởi liền sau tâm tái sanh: pháp duyên là danh uẩn tái sanh nhị nhân đã diệt;

[Tr. 135] Trang 135

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn hữu phần nhị nhân)

(b) Khi sinh khởi liền sau tâm hữu phần trước: pháp duyên là danh uẩn hữu phần nhị nhân trước của chính mình đã diệt; (c) Khi sinh khởi liền sau tâm xác định: pháp duyên là danh uẩn xác định đã diệt; (d) Khi sinh khởi liền sau tâm đổng lực: pháp duyên là danh uẩn đổng lực cuối cùng đã diệt; (e) Khi sinh khởi liền sau tâm nạp cảnh: pháp duyên là danh uẩn nạp cảnh thứ hai đã diệt. Các pháp duyên này trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. (a) Khi sinh khởi liền sau tâm tái sanh: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn của 4 tâm tái sanh nhị nhân;

(b) Khi sinh khởi liền sau tâm hữu phần trước: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn hữu phần nhị nhân trước của chính mình; (c) Khi sinh khởi liền sau tâm xác định: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn xác định; (d) Khi sinh khởi liền sau tâm đổng lực: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn đổng lực cuối cùng; (e) Khi sinh khởi liền sau tâm nạp cảnh: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn nạp cảnh thứ hai; (f) Vào thời điểm cận tử: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử. Các pháp duyên này trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

[Tr. 136] Trang 136

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

  1. Thiện nghiệp dục giới thuộc quá khứ (tam nhân hạ liệt hoặc nhị nhân thù thắng) làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn hữu phần nhị nhân được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA DANH UẨN TÂM TỬ NHỊ NHÂN (DVIHETUKA-CUTI NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là 4 danh uẩn gồm: 4 tâm tử nhị nhân, 32 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng và trí tuệ), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tâm tử nhị nhân được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tử nhị nhân, 32 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng và trí tuệ):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tử nhị nhân, 32 tâm sở có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 4 tâm tử nhị nhân trợ cho các uẩn tương ưng:

[Tr. 137] Trang 137

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tâm tử nhị nhân)

(b) Nhóm pháp duyên 2 nhân: vô tham, vô sân trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 7 danh quyền (trừ tuệ) trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là tâm tử nhị nhân thọ hỷ: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là tâm tử nhị nhân thọ xả: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (trừ hỷ) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 4 đạo chi (trừ 3 giới phần và tuệ) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Các pháp quả là 4 danh uẩn kết hợp thành một khối gồm: 4 tâm tử nhị nhân, 32 tâm sở: Một trong 3 cảnh: nghiệp, nghiệp tướng, thú tướng làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)
  1. (a) Khi sinh khởi liền sau đổng lực: pháp duyên là danh uẩn đổng lực thứ năm thời cận tử đã diệt;

(b) Khi sinh khởi liền sau nạp cảnh: pháp duyên là danh uẩn nạp cảnh thứ hai đã diệt; (c) Khi sinh khởi liền sau hữu phần: pháp duyên là danh uẩn hữu phần trước đó của chính mình đã diệt. Các pháp duyên này trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ chính tâm tử của mình làm pháp duyên...

[Tr. 138] Trang 138

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

... làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

  1. Thiện nghiệp dục giới thuộc quá khứ (tam nhân hạ liệt hoặc nhị nhân thù thắng) làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tâm tử nhị nhân được sinh khởi và an trú.

Nếu trong luân hồi quá khứ, bậc thiện trí thức từng sinh vào một số cõi Sắc giới, thì hãy quán chiếu phần phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna nơi danh uẩn tái sanh, hữu phần và tử sắc giới theo phần dưới đây. Tại đây, danh uẩn tái sanh, hữu phần và tử sắc giới được gom nhóm lại để trình bày; tuy nhiên khi thực hành quán chiếu trên thực tế, hãy phân biệt quán chiếu riêng biệt từng loại một.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA DANH UẨN TÁI SANH SẮC GIỚI (RŪPAPATIISANDHI NĀMAKKHANDHĀ)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 5 tâm tái sanh sắc giới, 35 tâm sở (trừ 3 giới phần) [hoặc 34, 33, 32, 31], được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 6 duyên;
  3. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  4. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tái sanh sắc giới được sinh khởi và an trú.

[Tr. 139] Trang 139

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tái sanh sắc giới)

Chi tiết các duyên đối với pháp quả là 4 danh uẩn gồm: 5 tâm tái sanh sắc giới, 35 tâm sở (trừ 3 giới phần):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 5 tâm tái sanh sắc giới, 35 tâm sở (trừ 3 giới phần) [hoặc 34, 33, 32, 31] có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 5 tâm tái sanh sắc giới trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nếu là tái sanh Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 thiền chi (tầm, tứ, hỷ, lạc, nhất tâm) trợ; nếu là tái sanh Nhị thiền: nhóm pháp duyên 4 thiền chi (tứ, hỷ, lạc, nhất tâm); nếu là tái sanh Tam thiền: nhóm pháp duyên 3 thiền chi (hỷ, lạc, nhất tâm); nếu là tái sanh Tứ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi (lạc, nhất tâm); nếu là tái sanh Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi (xả, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nếu là tái sanh Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 đạo chi gồm chánh kiến, chánh tư duy, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định trợ; nếu là tái sanh Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, Ngũ thiền: nhóm pháp duyên...

[Tr. 140] Trang 140

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(g tiếp) ... 4 đạo chi gồm chánh kiến, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn của 5 tâm tái sanh sắc giới của chính mình làm pháp duyên trợ bằng 6 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vippayutta, Atthi, Avigata; (6)
  1. Nếu là tái sanh Sơ thiền:

(a) 10 biến xứ chế định; (b) 10 bất tịnh chế định; (c) Thân phần chế định là đối tượng của thân hành niệm khởi đầu bằng tóc; (d) Hơi thở vào hơi thở ra = quang tướng tương tợ của niệm hơi thở chế định; (e) Chúng sanh hữu khổ hữu lạc chế định là đối tượng của từ; (f) Chúng sanh chịu khổ chế định là đối tượng của bi; (g) Chúng sanh an vui chế định là đối tượng của hỷ. Một trong 25 nghiệp tướng chế định này;

Nếu là tái sanh Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền: (a) 10 biến xứ chế định; (b) Hơi thở vào hơi thở ra = quang tướng tương tợ của niệm hơi thở chế định;

[Tr. 141] Trang 141

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tái sanh sắc giới)

(c) Chúng sanh hữu khổ hữu lạc chế định là đối tượng của từ; (d) Chúng sanh chịu khổ chế định là đối tượng của bi; (e) Chúng sanh an vui chế định là đối tượng của hỷ. Một trong 14 nghiệp tướng chế định này;

Nếu là tái sanh Ngũ thiền: (a) 10 biến xứ chế định; (b) Hơi thở vào hơi thở ra = quang tướng tương tợ của niệm hơi thở chế định; (c) Chúng sanh hữu khổ hữu lạc chế định là đối tượng của xả phạm trú. Một trong 12 nghiệp tướng chế định này;

Một trong các nghiệp tướng chế định này làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

  1. Một trong các danh uẩn thuộc 9 tâm tử tam nhân cõi ngũ uẩn đã diệt làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)
  1. Một trong 5 thiện nghiệp sắc giới thuộc quá khứ thích hợp làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 27 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tái sanh sắc giới được sinh khởi và an trú.

[Tr. 142] Trang 142

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA HỮU PHẦN SẮC GIỚI (RŪPABHAVAṄGA)

Các pháp quả là 4 danh uẩn của 5 tâm hữu phần sắc giới được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn hữu phần sắc giới được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 5 tâm hữu phần sắc giới, 35 tâm sở (trừ 3 giới phần):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 5 tâm hữu phần sắc giới, 35 tâm sở có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 5 tâm hữu phần sắc giới trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya;

[Tr. 143] Trang 143

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn hữu phần sắc giới)

(f) Nếu là Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là Nhị thiền: nhóm pháp duyên 4 thiền chi; nếu là Tam thiền: nhóm pháp duyên 3 thiền chi; nếu là Tứ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi (lạc, nhất tâm); nếu là Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi (xả, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nếu là Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 đạo chi gồm tuệ, tầm, cần, niệm, nhất tâm trợ; nếu là Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 4 đạo chi gồm tuệ, cần, niệm, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. Nếu là hữu phần Sơ thiền:

(a) 10 biến xứ chế định; (b) 10 bất tịnh chế định; (c) Thân phần chế định là đối tượng của thân hành niệm; (d) Hơi thở vào hơi thở ra = quang tướng tương tợ của niệm hơi thở chế định; (e) Chúng sanh hữu khổ hữu lạc chế định là đối tượng của từ; (f) Chúng sanh chịu khổ chế định là đối tượng của bi; (g) Chúng sanh an vui chế định là đối tượng của hỷ. Một trong 25 nghiệp tướng chế định này;

[Tr. 144] Trang 144

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Nếu là hữu phần Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền: (a) 10 biến xứ chế định; (b) Hơi thở vào hơi thở ra = quang tướng tương tợ của niệm hơi thở chế định; (c) Chúng sanh hữu khổ hữu lạc chế định là đối tượng của từ; (d) Chúng sanh chịu khổ chế định là đối tượng của bi; (e) Chúng sanh an vui chế định là đối tượng của hỷ. Một trong 14 nghiệp tướng chế định này;

Nếu là hữu phần Ngũ thiền: (a) 10 biến xứ chế định; (b) Hơi thở vào hơi thở ra = quang tướng tương tợ của niệm hơi thở chế định; (c) Chúng sanh hữu khổ hữu lạc chế định là đối tượng của xả. Một trong 12 nghiệp tướng chế định này;

Một trong các nghiệp tướng chế định này làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

  1. (a) Khi sinh khởi liền sau tâm tái sanh: pháp duyên là danh uẩn tái sanh sắc giới đã diệt;

(b) Khi sinh khởi liền sau tâm hữu phần trước: pháp duyên là danh uẩn hữu phần sắc giới...

[Tr. 145] Trang 145

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn hữu phần sắc giới)

(b tiếp) ... đã diệt; (c) Khi sinh khởi liền sau tâm xác định: pháp duyên là danh uẩn xác định đã diệt; (d) Khi sinh khởi liền sau tâm đổng lực: pháp duyên là danh uẩn đổng lực cuối cùng đã diệt. Các pháp duyên này trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. (a) Khi sinh khởi liền sau tâm tái sanh: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn tái sanh sắc giới;

(b) Khi sinh khởi liền sau tâm hữu phần trước: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn hữu phần sắc giới trước của chính mình; (c) Khi sinh khởi liền sau tâm xác định: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn xác định; (d) Khi sinh khởi liền sau tâm đổng lực: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với danh uẩn đổng lực cuối cùng; (e) Vào thời điểm cận tử: pháp duyên là sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ tâm tử. Sắc ý căn thích hợp này làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)

  1. Một trong 5 thiện nghiệp sắc giới thuộc quá khứ thích hợp làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn hữu phần sắc giới được sinh khởi và an trú.

[Tr. 146] Trang 146

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA TÂM TỬ SẮC GIỚI (RŪPACUTI)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 5 tâm tử sắc giới, 35 tâm sở (trừ 3 giới phần), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm tiền sanh căn: 5 duyên;
  5. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tâm tử sắc giới được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 5 tâm tử sắc giới, 35 tâm sở (trừ 3 giới phần):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 5 tâm tử sắc giới, 35 tâm sở có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 5 tâm tử sắc giới trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya;

[Tr. 147] Trang 147

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tâm tử sắc giới)

(f) Nếu là tâm tử Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 thiền chi trợ; nếu là tâm tử Nhị thiền: nhóm pháp duyên 4 thiền chi; nếu là tâm tử Tam thiền: nhóm pháp duyên 3 thiền chi; nếu là tâm tử Tứ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi (lạc, nhất tâm); nếu là tâm tử Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 2 thiền chi (xả, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nếu là tâm tử Sơ thiền: nhóm pháp duyên 5 đạo chi (trừ 3 giới phần); nếu là tâm tử thuộc Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, Ngũ thiền: nhóm pháp duyên 4 đạo chi (trừ 3 giới phần và tầm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. (a) Nếu là tâm tử Sơ thiền: 10 biến xứ chế định... một trong 25 nghiệp tướng chế định;

(b) Nếu là tâm tử thuộc Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền: 10 biến xứ... một trong 14 nghiệp tướng chế định; (c) Nếu là tâm tử Ngũ thiền: 10 biến xứ... một trong 12 nghiệp tướng chế định. Nghiệp tướng chế định thích hợp này làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

  1. (a) Khi sinh khởi liền sau đổng lực: pháp duyên là danh uẩn đổng lực thứ năm thời cận tử đã diệt;

(b) Khi sinh khởi liền sau hữu phần: pháp duyên là danh uẩn hữu phần sắc giới trước của chính mình đã diệt...

[Tr. 148] Trang 148

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(b tiếp) ... các pháp duyên danh uẩn thích hợp này làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. Sắc ý căn sinh đồng thời với sát-na sinh của tâm thứ 17 tính ngược từ chính tâm tử của mình làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Nissaya, Purejāta, Vippayutta, Atthi, Avigata; (5)
  1. Một trong 5 thiện nghiệp sắc giới thuộc quá khứ làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 26 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tâm tử sắc giới được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA TÁI SANH VÔ SẮC GIỚI (ARŪPAPAṬISANDHI)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tái sanh vô sắc, 30 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng, tầm, tứ, hỷ), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 21 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tái sanh vô sắc giới được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tái sanh vô sắc, 30 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng, tầm, tứ, hỷ):

[Tr. 149] Trang 149

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tái sanh vô sắc)

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tái sanh vô sắc, 30 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng, tầm, tứ, hỷ) có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 4 tâm tái sanh vô sắc trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nhóm pháp duyên 2 thiền chi (xả, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 4 đạo chi gồm tuệ, cần, niệm, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. (a) Nếu là tái sanh Không vô biên xứ: Hư không chế định (ākāsa-paññatti) nghiệp tướng có được do gỡ bỏ một trong 9 biến xứ (trừ hư không biến xứ);

(b) Nếu là tái sanh Thức vô biên xứ: Nghiệp tướng đại hành chính là danh uẩn Không vô biên xứ thiện quá khứ; (c) Nếu là tái sanh Vô sở hữu xứ: Nghiệp tướng chế định vô sở hữu (natthibhāva-paññatti) biểu thị sự vắng mặt của tâm thiền Không vô biên xứ;

[Tr. 150] Trang 150

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(d) Nếu là tái sanh Phi tưởng phi phi tưởng xứ: Nghiệp tướng đại hành chính là danh uẩn Vô sở hữu xứ thiện quá khứ. Pháp duyên thích hợp này làm cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

  1. (a) Nếu là tái sanh Không vô biên xứ: 9 tâm tử tam nhân cõi ngũ uẩn hoặc tâm tử Không vô biên xứ đã diệt;

(b) Nếu là tái sanh Thức vô biên xứ: 9 tâm tử tam nhân cõi ngũ uẩn, tâm tử Không vô biên xứ, hoặc tâm tử Thức vô biên xứ đã diệt; (c) Nếu là tái sanh Vô sở hữu xứ: 9 tâm tử tam nhân cõi ngũ uẩn, tâm tử Không vô biên xứ, tâm tử Thức vô biên xứ, hoặc tâm tử Vô sở hữu xứ đã diệt; (d) Nếu là tái sanh Phi tưởng phi phi tưởng xứ: một trong 13 tâm tử tam nhân đã diệt. Tâm tử danh uẩn thích hợp trong các tâm tử này làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. Một trong 4 thiện nghiệp vô sắc giới thuộc quá khứ thích hợp làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 21 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tái sanh vô sắc giới được sinh khởi và an trú.

[Tr. 151] Trang 151

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn hữu phần vô sắc)

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA HỮU PHẦN VÔ SẮC GIỚI (ARŪPABHAVAṄGA)

Các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 tâm hữu phần vô sắc, 30 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng, tầm, tứ, hỷ), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 21 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn hữu phần vô sắc giới được sinh khởi và an trú.

Chi tiết: Các pháp quả là 4 danh uẩn của 4 tâm hữu phần vô sắc, 30 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng, tầm, tứ, hỷ):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm hữu phần vô sắc, 30 tâm sở có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 4 tâm hữu phần vô sắc trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh vật thực: xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya;

[Tr. 152] Trang 152

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

(f) Nhóm pháp duyên 2 thiền chi (xả, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 4 đạo chi gồm tuệ, cần, niệm, nhất tâm trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. (a) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 1 tâm hữu phần Không vô biên xứ, 30 tâm sở: Nghiệp tướng hư không chế định (ākāsa-paññatti) có được do gỡ bỏ một trong 9 biến xứ (trừ hư không biến xứ) làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

(b) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 1 tâm hữu phần Thức vô biên xứ, 30 tâm sở: Nghiệp tướng danh uẩn Không vô biên xứ thiện quá khứ làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (c) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 1 tâm hữu phần Vô sở hữu xứ, 30 tâm sở: Nghiệp tướng chế định vô sở hữu (natthibhāva-paññatti) biểu thị sự vắng mặt của tâm thiền Không vô biên xứ làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1) (d) Đối với pháp quả là 4 danh uẩn của 1 tâm hữu phần Phi tưởng phi phi tưởng xứ, 30 tâm sở: Nghiệp tướng danh uẩn Vô sở hữu xứ thiện quá khứ làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

[Tr. 153] Trang 153

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tâm tử vô sắc)

  1. (a) Khi sinh khởi liền sau tâm tái sanh: pháp duyên là danh uẩn tái sanh vô sắc thích hợp đã diệt;

(b) Khi sinh khởi liền sau tâm hữu phần trước: pháp duyên là danh uẩn hữu phần vô sắc trước của chính mình đã diệt; (c) Khi sinh khởi liền sau tâm đổng lực: pháp duyên là danh uẩn đổng lực cuối cùng đã diệt. Danh uẩn thích hợp này làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. Một trong 4 thiện nghiệp vô sắc giới thuộc quá khứ thích hợp làm pháp duyên trợ bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 21 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn hữu phần vô sắc giới được sinh khởi và an trú.

PHƯƠNG THỨC SINH KHỞI CỦA TÂM TỬ VÔ SẮC GIỚI (ARŪPACUTI)

Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tử vô sắc, 30 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng, tầm, tứ, hỷ), được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên danh đồng sinh: 13 duyên;
  2. Nhóm cảnh duyên: 1 duyên;
  3. Nhóm vô gián duyên: 5 duyên;
  4. Nhóm dị thời nghiệp: 2 duyên.

Do 21 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tâm tử vô sắc giới được sinh khởi và an trú.

[Tr. 154] Trang 154

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

Chi tiết: Các pháp quả là từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tử vô sắc, 30 tâm sở (trừ 3 giới phần, 2 vô lượng, tầm, tứ, hỷ):

  1. (a) Nhóm pháp duyên từng phần danh uẩn gồm: 4 tâm tử vô sắc, 30 tâm sở có công năng trợ duyên lẫn nhau, trợ bằng 7 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Vipāka, Sampayutta, Atthi, Avigata; (7)

Trong danh uẩn của 4 tâm tử vô sắc trợ cho các uẩn tương ưng: (b) Nhóm pháp duyên 3 nhân: vô tham, vô sân, vô si trợ bằng năng lực duyên: Hetu; (c) Pháp duyên tác ý trợ bằng năng lực duyên: Sahajātakamma; (d) Nhóm pháp duyên 3 danh vật thực: xúc, tác ý, thức trợ bằng năng lực duyên: Āhāra; (e) Nhóm pháp duyên 8 danh quyền trợ bằng năng lực duyên: Indriya; (f) Nhóm pháp duyên 2 thiền chi (xả, nhất tâm) trợ bằng năng lực duyên: Jhāna; (g) Nhóm pháp duyên 4 đạo chi (trừ 3 giới phần và tầm) trợ bằng năng lực duyên: Magga; (6) (7 + 6 = 13)

  1. (a) Nếu là tâm tử Không vô biên xứ: Nghiệp tướng hư không chế định có được do gỡ bỏ một trong 9 biến xứ (trừ hư không biến xứ);

(b) Nếu là tâm tử Thức vô biên xứ: Nghiệp tướng danh uẩn Không vô biên xứ thiện quá khứ; (c) Nếu là tâm tử Vô sở hữu xứ: Nghiệp tướng chế định vô sở hữu biểu thị sự vắng mặt của tâm thiền Không vô biên xứ;

[Tr. 155] Trang 155

(Liên hệ duyên hệ Paṭṭhāna — Danh uẩn tâm tử vô sắc)

(d) Nếu là tâm tử Phi tưởng phi phi tưởng xứ: Nghiệp tướng danh uẩn Vô sở hữu xứ thiện quá khứ. Pháp duyên thích hợp này làm cảnh trợ bằng 1 năng lực duyên: Ārammaṇa; (1)

  1. (a) Khi sinh khởi liền sau đổng lực: pháp duyên là danh uẩn đổng lực thứ năm thời cận tử đã diệt;

(b) Khi sinh khởi liền sau hữu phần: pháp duyên là danh uẩn hữu phần vô sắc trước của chính mình đã diệt. Danh uẩn thích hợp này làm pháp duyên trợ bằng 5 năng lực duyên: Anantara, Samanantara, Upanissaya, Natthi, Vigata; (5)

  1. Một trong 4 thiện nghiệp vô sắc giới thuộc quá khứ làm pháp duyên trợ xứng hợp bằng 2 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma và Pakatūpanissaya; (2)

Do 21 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ một cách xứng hợp, mà danh uẩn tâm tử vô sắc giới được sinh khởi và an trú.

Nếu trong một khoảng thời gian nào đó của luân hồi quá khứ, bậc thiện trí thức từng sinh vào cõi Vô sắc, thì hãy quán chiếu danh uẩn tái sanh, hữu phần và tử vô sắc tương ứng như trên; trong vị lai nếu có sinh vào cõi Vô sắc cũng quán chiếu theo mô thức tương tự. Nếu bậc thiện trí thức từng sinh vào cõi Vô tưởng (Asaññasatta), thì hãy quán chiếu phần phương thức liên hệ các duyên Paṭṭhāna nơi sắc nghiệp cõi vô tưởng theo cách thức dưới đây.

[Tr. 156] Trang 156

(Lộ trình đến Niết-bàn (Tóm tắt) — Tập 7)

SẮC NGHIỆP CÕI VÔ TƯỞNG (ASAÑÑASATTA-KAMMAJARŪPA)

Các pháp quả sắc nghiệp vô tưởng được trợ bởi:

  1. Nhóm duyên sắc đồng sinh: 5 duyên;
  2. Nhóm dị thời nghiệp: 1 duyên;
  3. Nhóm duyên sắc mạng quyền: 3 duyên.

Do 9 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ, mà sắc nghiệp vô tưởng được sinh khởi và an trú.

Chi tiết:

  1. Nhóm pháp duyên 4 đại hiển trong cùng nhóm sắc kết hợp thành một khối trợ bằng 5 năng lực duyên: Sahajāta, Aññamañña, Nissaya, Atthi, Avigata; (5)
  2. Thiện nghiệp Ngũ thiền sắc giới thuộc quá khứ làm pháp duyên trợ bằng 1 năng lực duyên: Nānākkhaṇikakamma; (1)
  3. Sắc mạng quyền trong cùng nhóm sắc làm pháp duyên trợ bằng 3 năng lực duyên: Rūpajīvitindriya, Rūpajīvitindriyatthi, Rūpajīvitindriyāvigata; (3)

Do 9 thứ pháp duyên này đồng thời hỗ trợ, mà sắc nghiệp vô tưởng được sinh khởi và an trú.

Pa-Auk Tawya Sayadaw Tu viện Núi Citta-la (Cittala-taung Kyaung) Pa-Auk Tawya Năm lịch Miến Điện (Kawza Sakkaraj) 1367

CHỈ MỤC TRA CỨU A–Z

BẢNG CHỈ MỤC THUẬT NGỮ TẬP 7

PAṬṬHĀNA — ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ PĀḶI VÀ TRANG NGUYÊN TÁC

A

B

  • Bhavaṅga-citta (Tâm Hữu phần) — [Tr. 25]
  • Bhavaṅgupaccheda (Hữu phần dứt dòng) — [Tr. 32]

C

  • Cakkhupasāda (Nhãn tịnh sắc làm căn) — [Tr. 36]
  • Cakkhuviññāṇa (Nhãn thức đón nhận cảnh) — [Tr. 36]
  • Catuvīsati Paccayā (Hai mươi bốn duyên hệ) — [Tr. 1], [Tr. 115]
  • Cuti-citta (Tâm Tử kết thúc kiếp) — [Tr. 28]

H – I – J

K – M

  • Kamma-paccaya (Nghiệp duyên) — [Tr. 1], [Tr. 4]
  • Magga-paccaya (Đạo duyên các chi đạo) — [Tr. 1], [Tr. 4], [Tr. 104]
  • Mahaggata-kusala (Thiền thiện Đáo đại) — [Tr. 91]
  • Mahaggata-kiriya (Thiền duy tác Đáo đại) — [Tr. 99]
  • Manodvāra-vīthi (Lộ trình tâm Ý môn) — [Tr. 65]

N – P

S

  • Sahajāta-paccaya (Câu sinh duyên) — [Tr. 1], [Tr. 2]
  • Sahajāta-mahanta (4 Đại câu sinh duyên) — [Tr. 2]
  • Sahajāta-majjhima (4 Trung câu sinh duyên) — [Tr. 3]
  • Sahajāta-khuddaka (7 Tiểu câu sinh duyên) — [Tr. 4]
  • Samanantara-paccaya (Đẳng vô gián duyên) — [Tr. 1], [Tr. 7]
  • Sampayutta-paccaya (Tương ưng duyên) — [Tr. 1], [Tr. 3]
  • Saṃsāra (Dòng luân hồi duyên sinh) — [Tr. 132]

T – U – V